شناسایی مولفه‌های کلیدی حکمرانی چندسطحی در سازمان‌های پیچیده با استفاده از روش فراترکیب

هدف: سازمان‌ها در دنیای پیچیدۀ امروز با چالش‌هایی همچون‌عدم شفافیت، تعارض منافع و تغییرات سریع محیطی مواجهند. این چالش‌ها، به مدل حکمرانی سازگار و موثری نیاز دارند که بتواند به بهبود تصمیم‌گیری کمک کند. مدل‌های حکمرانی موجود، اغلب به سطوح یا جنبه‌های خاصی می‌پردازند و نمی‌توانند وضوح کافی برای مدیریت جامع و یکپارچه فراهم کنند. ایجاد یک مدل حکمرانی چندسطحی، می‌تواند به شفاف‌تر شدن فرایندهای تصمیم‌گیری، بهبود ارتباطات و ارتقای همکاری بین سطوح مختلف کمک کند. نگرانی‌هایی در خصوص پیاده‌سازی حکمرانی چندسطحی در سازمان‌های پیچیده وجود دارد؛ اما به‌رغم این دغدغه‌ها، تاکنون رویکرد و مدل جامع و کارآمدی در این حوزه ارائه نشده است. عمدۀ مطالعات انجام‌شده، بر یک مدل نسبتاً ساده تاکید دارند که در آن، دولت از طریق نهادهای خود، حکمرانی را برای جامعه فراهم می‌کند. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی مولفه‌های حکمرانی چندسطحی در سازمان‌های پیچیده است.روش: این پژوهش به‌منزلۀ یک مطالعه توسعه‌ای با بهره‌گیری از روش‌های اسنادی، تحلیل محتوا و فراترکیب انجام شد. روش گردآوری داده‌ها با استفاده از رویکردهای اسنادی و تحلیل محتوا، به‌منظور تبیین مولفه‌های کلیدی حکمرانی چندسطحی در سازمان‌های پیچیده است. در بخش روش‌شناسی اسنادی، یادداشت‌برداری از منابع تحقیقاتی مرتبط با موضوع حکمرانی چندسطحی انجام شد. در تحلیل محتوا، آثار و مطالعات موجود در این حوزه، بررسی و با نظرهای محققان سازمان‌دهی شد. در ادامه، با استفاده از روش فراترکیب که نوعی تحلیل کیفی است، 361 مقالۀ مرتبط با حکمرانی چندسطحی بررسی و از بین آن‌ها، 67 منبع (54 مقاله به زبان انگلیسی و 13 مقاله به زبان فارسی) برای تحلیل نهایی انتخاب شد. برای استخراج مفاهیم و مولفه‌های کلیدی حکمرانی چندسطحی، از الگوی هفت مرحله‌ای سنتی فرا تحلیل توسط سندلوسکی و باروسو استفاده شد که مراحل آن عبارت‌اند از: 1. تنظیم سوال تحقیق؛ 2. بررسی نظام‌مند متون؛ 3. جست‌وجو و دسترسی به منابع؛ 4. استخراج اطلاعات از منابع؛ 5. تجزیه، تحلیل و ترکیب یافته‌ها؛ 6. کنترل کیفیت؛ 7. ارائۀ یافته‌ها. در گام دوم انجام پژوهش، برای تبیین ضریب اهمیت مولفه‌های احصا شده، از آنتروپی شانون استفاده شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، مولفه‌های کلیدی شناسایی‌شدۀ حکمرانی چندسطحی در سازمان‌های پیچیده، عبارت‌اند از: ابعاد پیچیدگی موضوعی، سیاستی و ساختاری، پویایی رشد و محیطی، توافق ذی‌نفعان، ظرفیت سیاست‌گذاری و اصلاح استراتژی‌های کلان. در این میان، مولفه‌های پویایی رشد و محیطی و ظرفیت سیاست‌گذاری، بر حکمرانی چندسطحی بیشترین تاثیر را داشته‌اند.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج تحقیق، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران با برنامه‌ریزی دقیق، ساختارها و فرایندها را بازمهندسی کنند. این امر باید از طریق ایجاد بستر مناسب، دستیابی به اجماع بین بازیگران مختلف، ارتقای هماهنگی بین ذی‌نفعان و ارزیابی مستمر فعالیت‌های اولویت‌دار انجام شود. همچنین، ارزیابی‌های رسمی و سازمانی برای سنجش میزان تحقق حکمرانی چندسطحی و تقویت نقش رهبری ضروری است.

identifying the key components of multi-level governance in complex organizations using a synthesis approach

objectivein today’s turbulent and rapidly changing world, adopting effective governance practices leads to improved organizational performance. currently, organizations are influenced by several factors, including inflation, international and national instability, and the risk of diseases such as covid-19. these factors contribute to the political, structural, and dynamic complexity of organizational growth and their surrounding environments. achieving an organization’s vision and the realization of its strategies is not possible without prioritizing governance approaches. managers must therefore regard governance as a central pillar for achieving organizational goals. as a result, various successful governance models have attracted the attention of researchers. the aim of this research is to identify the components of multi-level governance in complex organizations.methodsthis research was conducted as a developmental study using documentary methods, content analysis, and meta-synthesis. the documentary and content analysis methods were used to explain the key components of multi-level governance in complex organizations. in the documentary methodology section, notes were taken from research sources related to the topic of multi-level governance. for the content analysis, existing studies and literature in this field were reviewed and organized with the input of researchers. subsequently, a meta-composite method a qualitative synthesis technique was applied. a total of 361 articles related to multi-level governance were reviewed, and 67 sources (54 articles in english and 13 in farsi) were selected for final analysis. to extract concepts and key components of multi-level governance, the traditional seven-step model of meta-synthesis proposed by sandelowski and barroso was used. these steps include: (1) setting the research question, (2) conducting a systematic review of the literature, (3) searching and accessing relevant sources, (4) extracting information from sources, (5) analyzing and synthesizing findings, (6) conducting quality control, and (7) presenting the findings. in the second phase of the research, shannon’s entropy was used to explain the significance and weight of the calculated components.resultsthe research findings in the area of identifying key components of multi-level governance in complex organizations include the dimensions of thematic, political, and structural complexity; growth and environmental dynamics; stakeholder agreement; policymaking capacity; and reform of macro strategies. among these, the components of growth and environmental dynamics, as well as policymaking capacity, were found to have the greatest influence on effective multi-level governance.conclusionbased on the research results, it is recommended that policymakers re-engineer organizational structures and processes through detailed planning. this should involve creating appropriate platforms, achieving consensus among various actors, fostering coordination among stakeholders, and continuously evaluating prioritized activities. in addition, formal and organizational evaluations are necessary to assess the extent to which multi-level governance is realized and to strengthen the leadership role within organizations. limitations consequences: the findings of this research are presented solely in relation to the multi-level governance approach. considering the diversity of iranian organizations, other governance models such as participatory governance and network governance should also be considered in future studies.