بررسی سطوح هستی‌شناختی و شناسایی شاخص‌های توسعۀ رهبری با تاکید بر نظریۀ رهبری مبتنی‌بر وجود

هدف: در محیط تجاری جهانی‌شده امروزی، شرکت‌ها با طیف وسیعی از ذی‌نفعان، از جمله تامین‌کنندگان، مشتریان، تنظیم‌کننده‌های دولتی و صنعتی یا کارمندانی از پیشینه‌های مختلف چندفرهنگی، قومی و مذهبی تعامل دارند. این چالش بزرگی است؛ زیرا تعالی عملکرد آن‌ها، به توانایی شرکت برای هدایت رفتار کارکنان به‌سمت اهداف جمعی بستگی دارد. اغلب، مزیت رقابتی یک شرکت بستگی دارد به اینکه چقدر در مشاهده و تفسیر بافت پویای جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، موفق باشد، چگونه به آن معنا ببخشد و چگونه راه‌هایی را برای ترکیب درک خود از این جامعه‌ای بیابد که در آن فعالیت می‌کند. این چالش‌ها شرکت‌ها/ سازمان‌ها را مجبور کرده است که به‌دنبال رهبرانی باشند که توانایی تاثیرگذاری بر افراد متفاوت از خودشان را به‌روش‌های متعدد و مرکب داشته باشند و از آن‌ها می‌خواهد برای موفقیت سازمان‌هایشان از جهان‌بینی‌های فرهنگی متنوع استقبال کنند. چنین رهبرانی می‌توانند هزینه‌ها و نگرانی‌هایی از جمله مشکلات ارتباطی، تعارضات بین فردی و درون سازمانی و جابه‎جایی را کاهش دهند. درواقع سازمان‌ها به رهبرانی نیاز دارند تا نیازهای ذی‌نفعان مختلف را با تمرکز متوازن بر سود اقتصادی، تاثیر اجتماعی (از جمله کارکنان) و پایداری محیطی ادغام کنند. این منعکس‌کنندۀ توافق کلی برای ظهور مدیران و رهبرانی است تا سازمان‌های خود را به روش‌هایی هدایت کنند که تاثیر آن‌ها بر زمین، جامعه و سلامت اقتصادهای محلی و جهانی را در نظر بگیرند. نظریۀ رهبری مبتنی‌بر وجود (tbcl) تحت این نیاز توسعه یافت. این مقاله با تاکید بر نظریۀ رهبری مبتنی‌بر وجود، به شناسایی شاخص‌های توسعۀ رهبری در هر یک از پنج سطح وجود می‌پردازد. پنج سطح وجود به‌عنوان زمینه‌ای برای رهبری موثر استفاده می‌شود که به‌ترتیب از پایین‌ترین سطح به بالاترین سطح عبارت‌اند از: 5. دنیای فیزیکی؛ 4. دنیای تصاویر و تخیل؛ 3. مرتبه آگاهی از نفس؛ 2. سطح روح؛ 1. سطح غیر دوگانه. بر این اساس، ابتدا بررسی کردیم که چگونه هر یک از سطوح پنج‌گانۀ هستی، وسیله‌ای برای پیشبرد تئوری و عمل رهبری فراهم می‌کند. دوم، با درنظر گرفتن تئوری‌های رهبری مختص هر سطح، نشان دادیم این سبک‌های رهبری شامل چه شاخص‌هایی بوده است.روش: روش اجرای تحقیق کیفی است و ماهیت اکتشافی دارد که روش اصلی آن، بر کدگذاری به‌روش تحلیل مضمون مبتنی بوده است. جامعۀ آماری پژوهش، مجموعه مقاله‌ها و پژوهش‌های مرتبط با رهبری مبتنی‌بر وجود بوده است که در پایگاه‌های دادۀ معتبر خارجی مثل، اسکوپوس، گوگل اسکالر، وب آو ساینس و همچنین پایگاه‌های دادۀ داخلی چون نورمگز، پرتال جامع علوم انسانی، مگ‌ایران، گنج ایرانداک و پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (sid)، از سال 2000 تا 2024 منتشر شده است. جست‌وجو در این پایگاه‌های دادۀ خارجی بر اساس کلیدواژه‌های spiritual leadership، leader، spiritual و being-centered leadership انجام شد. با توجه به جدید بودن رهبری مبتنی‌بر وجود، منابع در این زمینه بسیار محدود است. از طرفی، صاحب‌نظر اصلی در این زمینه، به دکتر فرای برمی‌گردد و تمام مقاله‌های نوشته‌شده در این زمینه، حاصل تلاش دکتر فرای و همکارانش بوده است. برای بخش نظریه‌های هر سطح رهبری مبتنی‌بر وجود نیز، تلاش شد از کتب اصلی حوزۀ نظریه سازمان و مدیریت و مقاله‌های مرتبط در این زمینه استفاده شود. به‌همین دلیل، تنها 17 منبع (مقاله، کتاب و رساله) به‌عنوان نمونه برای کدگذاری و استخراج شاخص‌های رهبری مبتنی‌بر وجود انتخاب شد. بر این اساس، ابتدا با بررسی ادبیات تحقیق و مطالعۀ مقاله‌ها و منابع مرتبط با رهبری مبتنی‌بر وجود، شاخص‌های محدودی از رهبری مبتنی‌بر وجود، بر مبنای سطوح پنج‌گانۀ رهبری یافت شد؛ سپس کدگذاری شاخص‌های کلیدی رهبری در هر سطح، در سه طبقه انجام گرفت.یافته‌ها: کدگذاری و تحلیل مضامین شاخص‌های توسعۀ رهبری مبتنی‌بر وجود در پنج سطح، به کشف 159 مضمون پایه، 37 مضمون سازمان‌دهنده و 17 مضمون فراگیر منتهی شد. یافته‌های این پژوهش، مبنی‌بر شناخت شاخص‌های توسعۀ رهبری با توجه به رفتار و عمل یک رهبر، می‌تواند به درک و آگاهی جایگاه رهبران سازمانی در پنج سطح وجود کمک کند.نتیجه‌گیری: رهبری موثر بلندمدت وجود، نه‌تنها بر سطح وجود رهبر فردی استوار است، بلکه یک فرایند اجتماعی مداوم است که همۀ ذی‌نفعان مرتبط را درگیر می‌کند و افراد را قادر می‌سازد تا به روش‌های عمیق‌تر و معنادارتر با هم کار کنند. رهبری از این منظر شامل ایجاد ظرفیت برای سازگاری فردی و جمعی بهتر در طیف گسترده‌ای از موقعیت‌هاست. در این دیدگاه، رهبری شامل توسعۀ شایستگی بین‌فردی برای ایجاد اعتماد، احترام و در نهایت تعهد و عملکرد سازمانی است. بنابراین، رهبری مبتنی‌بر وجود، نه‌تنها به ویژگی‌های رهبری موثر، بلکه به چگونگی سیر تکامل رهبر در زمینه‌های بسیار ظریف نیز توجه دارد.

identifying indicators and themes of leadership evolution in the framework on theory of being-centered leadership

objectivein today’s interconnected global business environment, companies face the challenge of engaging with diverse stakeholders, including suppliers, customers, government regulators, and employees who represent a wide array of multicultural, ethnic, and religious backgrounds. organizational excellence depends on guiding employee behavior toward collective goals, often requiring leaders to navigate these complexities adeptly. a company’s competitive edge often lies in its ability to interpret the societal context in which it operates, assign meaning to it, and integrate this understanding into its operations. the ability to lead effectively in such a dynamic landscape is crucial for addressing challenges such as communication barriers, interpersonal and intragroup conflicts, and employee turnover. as a result, organizations are increasingly seeking leaders capable of influencing individuals with diverse worldviews and balancing economic profitability, social responsibility, and environmental sustainability. this need has given rise to the theory of being-based leadership (tbcl), which provides a framework for leadership development based on five levels of existence: the physical world, the world of images and imagination, the level of self-awareness, the spiritual level, and the non-dual level. this article aims to explore the theory of being-based leadership, identifying key indicators for leadership development across these five levels and examining how each level advances leadership theory and practice. additionally, the study identifies and characterizes leadership styles corresponding to each level, contributing to a holistic understanding of effective leadership in modern organizations.methodsthis research adopts a qualitative and exploratory methodology, utilizing thematic analysis as the primary analytical approach. the study draws from a wide range of articles and research on being-based leadership published in reputable databases, including international sources like scopus, google scholar, and web of science, and domestic platforms such as noormags, the comprehensive portal of humanities, magiran, ganj irandoc, and sid, spanning from 2000 to 2024. search terms like “spiritual,” “leader,” “spiritual leadership,” and “being-centered leadership” were employed. due to the novelty of the being-based leadership concept, the available literature is relatively limited, with dr. farai and his colleagues being the principal contributors to this field. the study also incorporated foundational texts in organizational theory and management to provide additional context for leadership theories related to each level of existence. ultimately, 17 sources, including articles, books, and theses, were selected for coding and thematic analysis. leadership indicators at each of the five levels were identified through systematic coding into three thematic categories, resulting in a detailed framework for leadership development.resultsthe thematic analysis identified 159 basic themes, 37 organizing themes, and 17 overarching themes related to leadership development at the five levels of existence. these findings highlight indicators of leadership behaviors and actions across all levels, providing insights into how leaders can develop competencies and practices that align with the multidimensional nature of organizational dynamics. the study offers a structured understanding of leadership development indicators based on the five levels, with particular emphasis on enhancing organizational leaders’ roles and fostering their capacity to guide diverse teams effectively.conclusionleadership is a dynamic, evolving process that transcends an individual leader’s level of existence and extends into an ongoing social framework involving multiple stakeholders. effective leadership enables individuals to engage in deeper, more meaningful collaborations, fostering adaptability and resilience in complex situations. the theory of being-based leadership addresses both the personal evolution of leaders and the nuanced social contexts in which they operate. by emphasizing interpersonal competencies, trust-building, respect, and organizational commitment, being-based leadership provides a comprehensive approach to developing long-term leadership effectiveness. this framework not only enriches the understanding of leadership traits and behaviors but also integrates them into a model for holistic and sustainable organizational success.