طراحی مدل شایستگی مهندسان دانش در شهرداری‌ها (مورد مطالعه: شهرداری تهران)

هدف: امروزه سازمان‌ها به‌دنبال مدیریت موثرتر و کاراتر دانش هستند تا دانش سازمان پس از ترک افراد، از دست نرود. نقش مهندس دانش در ثبت تجارب و استخراج دانش ضمنی کارکنان در سازمان، امری بی‌بدیل است. در این راستا یکی از شکاف‌های پیش رو، مدل شایستگی‌های مهندس دانش است. از این رو پژوهش حاضر با هدف احصای شایستگی‌های مهندسان دانش و طراحی مدل آن انجام شد.روش: این پژوهش کیفی و از نوع کاربردی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از روش تحلیل مضمون و برای رتبه‌بندی شایستگی‌های مهندسان دانش، از آزمون فریدمن استفاده شد. تحلیل مضمون استفاده شده در این پژوهش، از نوع قالب مضامین است. در این روش از ابزار مصاحبه برای استخراج مضامین فرعی و اصلی استفاده شده است. برای انجام این کار، در مرحله اول با تعدادی از متخصصان و مهندسان دانش در شهرداری تهران، جلسه‌های مصاحبه برگزار شد و پس از شناسایی شایستگی‌های اصلی و مولفه‌های مهندسان دانش و بر اساس نتایج مصاحبه، مدل شایستگی مهندسان دانش در شهرداری تهران طراحی و تبیین شد. در ادامه، اعتبار این مدل بر اساس نظرسنجی از خبرگان و مدیران دانش سنجیده شد و اولویت‌بندی شایستگی‌ها انجام گرفت. نمونه آماری پژوهش حاضر، در مرحلۀ نخست برای شناسایی شایستگی‌ها، 17 نفر از مهندسان دانش در شهرداری تهران و در مرحلۀ دوم، یعنی اعتبارسنجی و رتبه‌بندی شایستگی‌ها، 10 نفر از خبرگان و مدیران دانش بود که به‌روش نمونه‌گیری گلولۀ برفی انتخاب شدند. در مرحلۀ نخست، از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته به‌منظور جمع‌آوری داده‌ها و در مرحلۀ دوم، از ابزار پرسش‌نامه برای تعیین اعتبار مدل و از پایایی بازآزمون برای محاسبۀ پایایی مصاحبه‌های انجام گرفته استفاده شد.یافته‌ها: پس از تحلیل مضامین مصاحبه‌های انجام‌گرفته، 113 کد باز و 24 مضمون فرعی، در قالب چهار مضمون اصلیِ شایستگی‌های مدیریتی، شایستگی‌های درون فردی و شخصیتی، شایستگی‌های میان فردی و ارتباطی و شایستگی‌های فنی و تخصصی به‌دست آمد. شاخص‌های شایستگی‌های مدیریتی عبارت‌اند از: مدیریت زمان، دانش مدیریتی، داشتن مسئولیت در سازمان (پُست مدیریتی)، مدیریت جلسه و انگیزه‌بخشی. شاخص‌های شایستگی‌های درون فردی و شخصیتی عبارت‌اند از: شایستگی‌های ادراکی، امانت‌داری، کاریزما، انعطاف‌پذیری، علاقه‌مندی، برون‌گرایی، روحیۀ جهادی، انضباط کاری و حافظۀ قوی. شاخص‌های شایستگی‌های میان فردی و ارتباطی عبارت‌اند از: شایستگی‌های ارتباطی، بی‌طرفی، مهارت مذاکره، اعتمادسازی، شنود موثر، کار تیمی و هوش اجتماعی و شاخص‌های شایستگی‌های فنی و تخصصی عبارت‌اند از: شایستگی‌های تخصص کاری، مستندنگاری و دانش فنی. نتیجۀ آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی شایستگی‌های مهندسان دانش نشان می‌دهد که از نگاه مدیران دانش، شایستگی‌های میان فردی و ارتباطی، بیشترین اهمیت را دارد و پس از آن، به‌ترتیب شایستگی‌های درون فردی و شخصیتی، شایستگی‌های فنی و تخصصی و شایستگی‌های مدیریتی در رده‌های بعدی قرار دارند.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش به‌عنوان مبنایی برای مدیران شهرداری‌ها، در حوزۀ مدیریت دانش، هنگام انتخاب مهندسان دانش بسیار موثر است و موجب ارتقای سطح کیفی فرایند مدیریت دانش از طریق استفادۀ موثر از منابع انسانی خواهد بود. همچنین نتایج این پژوهش و شایستگی‌های مندرج در مدل به‌دست‌آمده، می‌تواند به برنامه‌های توسعۀ این شایستگی‌ها و برنامه‌های آموزشی در حوزۀ مدیریت دانش در شهرداری‌ها، جهت‌دهی مناسبی دهد و بر اثر بخشی برنامه‌های مذکور بیفزاید.

designing and explaining the competence model of knowledge engineers in municipalities (study case: tehran municipality)

objectivein today’s fast-paced organizational environment, effectively managing knowledge is critical to ensure that valuable insights and expertise are not lost when employees leave. the role of a knowledge engineer is pivotal in capturing and codifying the tacit knowledge held by employees, making it accessible and preserving it within the organization. despite its importance, there is a significant gap in the literature concerning the competence model for knowledge engineers. therefore, this research was undertaken with the objective of identifying and calculating the essential competencies of knowledge engineers and designing a comprehensive model to guide their role within organizations.methodsthis study is a qualitative, applied research project. the data were analyzed using thematic analysis, and the competencies of knowledge engineers were ranked using friedman’s test. the thematic analysis conducted in this research follows a thematic format approach, where interviews are the primary tool for extracting both main and secondary themes. in the initial stage, interview sessions were conducted with a group of experts and knowledge engineers from the tehran municipality. the primary competencies and components of knowledge engineers were identified based on these interviews, leading to the development and explanation of a competence model specifically for knowledge engineers within the tehran municipality. the validity of this model was then assessed through a survey of experts and knowledge managers, and the competencies were subsequently prioritized. the statistical sample in the first stage comprised 17 knowledge engineers from the tehran municipality, while in the second stage, involving the validation and ranking of competencies, the sample included 10 experts and knowledge managers. these participants were selected using the snowball sampling method. data collection in the first stage was conducted through semi-structured interviews, while in the second stage, a questionnaire was employed to validate the model. the reliability of the interviews was determined using the test-retest method.resultsthe analysis of the interview themes yielded 113 open codes and 24 sub-themes, which were categorized into four main themes: managerial competencies, interpersonal and personality competencies, interpersonal and communication competencies, and technical and specialized competencies. the managerial competencies included indicators such as time management, managerial knowledge, organizational responsibility (management position), meeting management, and motivation. interpersonal and personality competencies were defined by perceptive abilities, trustworthiness, charisma, flexibility, enthusiasm, extroversion, a jihadist spirit, work discipline, and strong memory. interpersonal and communication competencies encompassed communication skills, impartiality, negotiation skills, trust-building, effective listening, teamwork, and social intelligence. lastly, technical and specialized competencies included work expertise, documentation skills, and technical knowledge management. the results of the friedman test revealed that, from the perspective of knowledge managers, interpersonal and communication competencies were deemed most important, followed by interpersonal and personality competencies, technical and specialized competencies, and managerial competencies.conclusionthe findings of this research provide a valuable foundation for municipal managers involved in knowledge management, particularly when selecting and developing knowledge engineers. the results are expected to enhance the quality of knowledge management processes by ensuring the effective utilization of human resources. moreover, the competencies identified in this study can inform the development of training programs and development initiatives in the field of knowledge management within municipalities, thereby increasing the effectiveness and impact of these programs.