پدیدارشناسی سکوت سازمانی (مطالعه موردی: دانشگاه فرهنگیان)

هدف: امروزه سکوت سازمانی یکی از مشکلات سازمان است که بی‌توجهی به آن، بر ابعاد فردی، گروهی و سازمانی آثار نامطلوبی می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف معناکاوی در ادراک و تجربۀ زیسته اعضای هیئت‌علمی و کارکنان، به‌منظور شناسایی عوامل موثر بر شکل‌گیری سکوت سازمانی در دانشگاه فرهنگیان انجام شد.روش: این پژوهش از نظر رویکرد کیفی و از لحاظ روش، مبتنی بر مطالعات پدیدارشناسی است. مشارکت‌کنندگان پژوهش، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه فرهنگیان منطقۀ 9 شرق کشور بودند. برای شناسایی عوامل موثر بر سکوت سازمانی، به‌دلیل تفاوت نسبی مشارکت‌کنندگان در مدرک تحصیلی و همچنین، تجربه‌های فردی و برداشت‌های آنان از سکوت سازمانی، از روش نمونه‌گیری هدفمند با تغییرات بیشینه استفاده شد. ابزار پژوهش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود که پس از مصاحبه با 16 نفر، اشباع نظری حاصل شد. برای اطمینان از قابلیت پایایی مصاحبه‌های انجام‌شده، از معیارهای گوبا و لینکلن (قابلیت اعتبار، قابلیت انتقال، قابلیت اتکا و قابلیت تایید) استفاده شد. برای تایید قابلیت انتقال، یافته‌ها در اختیار متخصصان قرار گرفت و به‌منظور تایید قابلیت اتکا، توافق بین کدگذاران انجام شد و از یک متخصص که بر موضوع این پژوهش اشراف داشت، درخواست شد تا به‌عنوان همکار پژوهش (کدگذار) در این پژوهش مشارکت کند. پایایی بین دو کدگذار 86 درصد به‌دست آمد. قابلیت تایید از طریق مرور و بازخورد همتایان انجام شد. تجزیه‌وتحلیل بر اساس تحلیل محتوای شش‌مرحله‌ای «اسمیت» و کدگذاری و بهره‌گیری از نرم‌افزار مکس‌کیودا انجام گرفت.یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل مصاحبه‌ها در 3 مقولۀ برون‌سازمانی، درون‌سازمانی و فردی و 11تم اصلی و 64 تم فرعی سازمان‌دهی شد. در مقولۀ برون‌سازمانی تم‌های اصلی سیاسی و اجتماعی قرار گرفت. در مقولۀ درون‌سازمانی تم‌های اصلی ساختاری، ارتباطی، مدیریتی، منابع انسانی، نظارتی، اقتصادی و جوّ سازمان مشخص شد و در مقولۀ فردی تم‌های اصلی دانشی و انگیزشی به‌دست آمد. در بررسی بیشتر، مشخص شد که تم ساختاری متشکل از گستردگی سازمان، تمرکز در تصمیم‌گیری، ساختار سلسله‌مراتبی، بی‌توجهی به ارزش‌های سازمانی و قوانین و مقررات دست‌وپاگیر است. تم ارتباطی شامل تعاملات برون‌سازمانی، جریان ارتباطی یک‌طرفه، دیده‌شدن یک گروه خاص، حاکمیت روابط غیررسمی، استفاده از شبکه‌های اجتماعی در دانشگاه، واکنش منفی به اظهارنظر همکاران است. در تم مدیریتی ‌عدم روحیه انتقادپذیری مدیران، عدم کاربست ایده‌ها، نادیده‌گرفتن واقعیت‌ها توسط مدیران، عدم شفافیت در تصمیم‌گیری، مدیریت استبدادی وعدم تحمل بازخوردهای منفی مطرح می‌شود. در تم منابع انسانی تبعیض جنسیتی در تفویض اختیار، عدم ارتقا بر اساس تلاش، عدم جذب و به‌کارگماری بر اساس خودگشودگی و خلاقیت، عدم وجود نظام شایسته‌سالاری وعدم قدرشناسی از فعالیت‌های شایستۀ کارکنان، عدم امنیت شغلی سازمان‌دهی شد. در تم نظارت و کنترل نتایج نشان داد که امنیتی شدن فضا، تاکید بر کنترل کارکنان، فرایندهای کنترلی دانشگاه، نهادهای نظارتی خارج از سازمان و تنبیه و به حاشیه‌راندن کارکنان در سکوت موثرند. در تم اقتصادی ارائه پاداش به پیشنهادهای کاربردی، وضعیت اقتصادی حاکم بر افراد، ضرورت‌های عاجل اقتصادی از قبیل افزایش حقوق و ادامه کار قرار گرفت. در تم جوّ سازمان نگرانی از آزادی بیان، تبعیت و اطاعت‌پذیری افراد، پایین‌بودن کیفیت محیط کار، عدم جوّ حمایت‌گرا، رواج فرهنگ بی‌تفاوتی، تملق و تمجید قرار گرفت. در مقولۀ فردی تم‌های دانشی و انگیزشی سازمان‌دهی شد. برای تم دانشی مولفه‌های نابسندگی دانش سازمانی، تجربۀ کم افراد در بخش اداری، توجه به شایعات به‌جای کانال‌های رسمی اطلاعات، تجارب زیسته از تبعات مشارکت وعدم توانمندی در تبیین موضوعات شناسایی شد. در تم انگیزشی در نظر گرفتن انتظارات فردی، در نظر گرفتن اهداف فردی، احساس ناتوانی کارکنان در تغییر، امنیت روانی، انگیزۀ کاری، بی‌اعتمادی، تاب‌آوری، کاهش اعتمادبه‌نفس، درماندگی آموخته‌شده، عدم احساس تعلق به سازمان، عدم اظهارنظر، عدم امنیت شغلی، عدم توانایی در انتقال موضوع، مشغولیت کاری، ملاحظات فردی از قبیل مصلحت‌اندیشی، حفظ موقعیت و مسائل منفعتی سازمان‌دهی شد.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش، برای کاهش یا جلوگیری از سکوت سازمانی در دانشگاه فرهنگیان، به‌عنوان رفتار سازمانی منفی، این راه‌کارها پیشنهاد می‌شود: تقویت فرهنگ سازمانی قوی و ایجاد جوّ حمایت‌گرانه، امن و همدلانه؛ برنامه‌ریزی دوره‌های توانمندسازی اعضای هیئت‌علمی و مدیران در زمینه نظام اداری و آشنایی با قوانین؛ تمرکززدایی در دانشگاه و تفویض اختیار بیشتر به مدیران استانی دانشگاه؛ برقراری نظام پیشنهادها در دانشگاه؛ تنظیم قوانین اقتصادی لازم برای تشویق و ایجاد انگیزه در اعضا؛ حذف رفتارهای تبعیض‌آمیز و استفاده از ظرفیت همه افراد به تناسب تخصص و مهارت در ادارۀ دانشگاه؛ تاکید بر برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی و اعتمادسازی برای ارائۀ نظرها؛ به‌کارگیری نظام شایسته‌پروری، شایسته‌گزینی و شایسته‌گماری، به‌ویژه در پُست‌های ستاره‌دار دانشگاه.

phenomenology of organizational silence (case study farhangian university)

objective organizational silence is a prevalent issue in contemporary organizations, and neglecting it can have negative consequences on individual, group, and organizational levels. this research aims to explore the lived experiences of faculty members and staff to identify the factors contributing to organizational silence at iranian farhangian university.methodsthis research adopted a qualitative approach with a phenomenological method. the participants were faculty members at farhangian university in the 9th region of eastern iran. to identify the factors influencing organizational silence, a purposive sampling method with maximum variation was used, taking into account participants’ educational backgrounds, personal experiences, and perceptions of organizational silence. the number of participants reached theoretical saturation with 16 individuals. the research instrument was a semi-structured interview. to ensure the reliability of the interviews, the guba and lincoln criteria (credibility, transferability, dependability, and confirmability) were applied. the inter-coder reliability was 86%, and confirmability was achieved through peer review. data analysis was conducted using smith’s 6-step content analysis and coding process with max.q.da software.resultsthe interview analysis results were organized into three main categories: external organizational, internal organizational, and individual, with 11 main themes and 64 subthemes. in the external organizational category, the main themes are political and social factors. in the internal organizational category, the main themes include structural, communicative, managerial, human resources, supervisory, economic factors, and organizational climate. in the individual category, the main themes are knowledge and motivation. upon further review, it was determined that the structural theme consists of organizational breadth, decision-making centralization, hierarchical structure, disregard for organizational values, and cumbersome rules and regulations. the communication theme includes external organizational interactions, one-way communication flow, visibility of a specific group, prevalence of informal relationships, use of social media within the university, and negative reactions to colleagues’ comments. several management issues were identified, including a lack of critical thinking among managers, failure to implement ideas, managers ignoring reality, lack of transparency in decision-making, authoritarian management, and intolerance for negative feedback. gender discrimination in the delegation of authority, lack of promotion based on merit, lack of recruitment and employment based on openness and creativity, absence of a meritocracy, lack of appreciation for employees’ efforts, and job insecurity were grouped under the human resources theme. the supervision and control theme revealed that securitization of the work environment, emphasis on employee control, university control processes, external regulatory bodies, and the silent punishment and marginalization of employees are significant factors. in the economic theme, the focus was on rewarding practical proposals, the prevailing economic conditions of individuals, and urgent economic needs such as salary increases and job security. concerns about freedom of speech, compliance and obedience, poor quality of the work environment, lack of a supportive atmosphere, prevalence of a culture of indifference, and flattery and praise were raised in discussions of the organizational climate theme. in the individual category, the knowledge and motivation themes were explored. the knowledge theme encompasses several key issues: organizational knowledge insufficiency, low experience among administrative staff, attention to rumors instead of official information channels, lived experiences of the consequences of participation, and the inability to articulate issues. the motivation theme includes individual expectations, personal goals, perceived inability to effect change, psychological safety, work motivation, distrust, resilience, reduced self-confidence, learned helplessness, lack of belonging, suppression of voice, job insecurity, inability to voice concerns, work overload, and individual considerations such as expediency, position-taking, and vested interests.conclusionbased on the research findings, the following recommendations can be made to reduce and prevent organizational silence at farhangian university as a negative organizational behavior:strengthening a robust organizational culture and creating a supportive, safe, and empathetic environment.organizing empowerment workshops for faculty members and managers on the administrative system and familiarity with laws.decentralizing the university and delegating more authority to provincial university managers.establishing a suggestion system within the university.formulating necessary economic regulations to encourage and motivate members.eliminating discriminatory behaviors and utilizing the capacity of all individuals in proportion to their expertise and skills in university management. emphasizing the holding of freethinking forums and trust-building initiatives for presenting opinions. implementing a meritocracy system, merit-based selection, and merit-based appointments, especially in key positions within the university.