مروری جامع بر هاپلوتیپ‌های hla-dr3 و hla-dr4 در استعداد ابتلا به دیابت نوع 1: نگاهی مبتنی بر داده‌های بیوانفورماتیکی

مقدمه: دیابت نوع 1، بیماری خودایمنی چندعاملی است که با تخریب سلول‌های β پانکراس به‌وسیله‌ی سیستم ایمنی مشخص و تحت تاثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. در میان عوامل ژنتیکی، ناحیه‌ی آنتی‌ژن لکوسیت انسانی، به‌ویژه هاپلوتیپ‌های hla-dr3 و hla-dr4، نقش کلیدی در افزایش خطر ابتلا دارند. این هاپلوتیپ‌ها با تسهیل ارائه‌ی آنتی‌ژن به سلول‌های t کمکی cd4⁺ خودواکنش‌گر، منجر به تخریب سلول‌های β می‌شوند..روش‌ها: در این مطالعه‌ی مروری، چشم‌انداز بیوانفورماتیکی snp و nrnaهای مرتبط با ناحیه hla در دیابت نوع 1 مورد بررسی و مطالعات منتشرشده در سال‌های 2015 تا 2025 تحلیل شد. بانک‌های اطلاعاتی dbsnp و clinvar برای شناسایی چهار snp کلیدی شامل rs3135002، rs9260151، rs9271365 و rs9273364 به‌کار گرفته،  که همگی درون یا در نزدیکی ناحیه mhc کلاس ii قرار دارند.یافته‌ها: اگرچه نقش بالینی این snpها در پایگاه clinvar به‌طور قطعی تایید نشده، اما داده‌های حاصل از gwas، احتمال ارتباط آن‌ها با t1d را نشان می‌دهد.  تحلیل‌های انجام ‌شده با ابزار mirwalk نشان داد که hsa-mir-5585-3p ممکن است ژن hla-dqa1 را هدف قرار دهد و نتایج حاصل از lncrrisearch حاکی از آن بود که lncrna  rp11-573d15.8-018 نیز ممکن است با همین ژن برهم‌کنش داشته باشد.نتیجه‌گیری: این مرور، بر نقش محوری هاپلوتیپ‌های hla-dr3 و hla-dr4 در افزایش استعداد ابتلا به دیابت نوع 1 تاکید دارد و به تاثیرات احتمالی تنظیمی برخیsnpها، میکروrnaها و lncrnaها بر بیان ژن hla-dqa1 اشاره می‌کند. این یافته‌ها اهمیت به‌کارگیری بیوانفورماتیک را در کشف سازوکارهای مولکولی بیماری نشان می‌دهند و می‌توانند بستری برای توسعه راهکارهای تشخیصی درمانی شخصی‌شده فراهم کنند.

review addressing the hladr3 and hla-dr4 haplotypes in the susceptibility of type 1 diabetes: a bioinformatic analysis view full-text

background: type 1 diabetes (t1d) is a multifactorial autoimmune disease characterized immune-mediated destruction of pancreatic β-cells and influenced by a combination of genetic and environmental factors. among the genetic factors, the human leukocyte antigen (hla) region, especially the hla-dr3 and hla-dr4 haplotypes, plays a key role in increasing disease susceptibility. these haplotypes are thought to mediate increased auto-antigen presentation to autoreactive cd4⁺ t-helper cells leading to β-cell destruction.methods: this review study examines the bioinformatic perspective of snps and ncrnas related to the hla region in t1d and analyzes studies published between 2015 and 2025. the dbsnp and clinvar databases were used to identify four key snps: rs3135002, rs9260151, rs9271365, and rs9273364, all located within or near the major histocompatibility complex (mhc) class ii region. although their clinical significance is not definitively confirmed in clinvar, data from gwas suggest their potential association with t1d. analysis using the mirwalk tool indicated that hsa-mir-5585-3p may target the hla-dqa1 gene, and results from lncrrisearch suggested that lncrna rp11-573d15.8-018 may also interact with this same gene.findings: although their clinical significance is not definitively confirmed in clinvar, data from gwas suggest their potential association with t1d. analysis using the mirwalk tool indicated that hsa-mir-5585-3p may target the hla-dqa1 gene, and results from lncrrisearch suggested that lncrna rp11-573d15.8-018 may also interact with this same gene.conclusion: the present review focuses on the importance of hla-dr3 and hla-dr4 haplotypes in increasing susceptibility to type 1 diabetes and points to the potential regulatory effects of specific snps, micrornas, and lncrnas in hla-dqa1 gene expression. these results underscore the utility of bioinformatics for revealing molecular mechanisms of t1d and possibly for designing personalized diagnostic and therapeutic approaches.