ارتباط بین شاخص فیبروز کبدی (fib-4) و کلسترول non-hdl در معاینات بهداشتی شغلی

مقدمه: بیماری کبد چرب غیرالکلی (non-alcoholic fatty liver disease) nafld یکی از عوامل عمده‌ی بار جهانی بیماری‌های متابولیک و قلبی- عروقی است. شاخص fib-4 یک ابزار غیرتهاجمی معتبر برای ارزیابی خطر فیبروز کبدی است، اما ارتباط آن با پروفایل چربی خون، به ویژه کلسترول غیر hdl (non-hdl-c)، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه با هدف تعیین شیوع خطر فیبروز کبدی مرتبط با nafld و ارتباط آن با non-hdl-c در بین افراد شاغل در ایران انجام شد تا زمینه‌های پیشگیری از عوارض متابولیک و قلبی- عروقی در مراحل اولیه مشخص شود.روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی شامل 4817 نفر از افراد شاغل (35-65 سال) بود که در سال‌های 2023-2024 در معاینات بهداشتی- اشتغالی در اصفهان شرکت کردند. شرکت‌کنندگان دارای هپاتیت ویروسی یا بیماری‌های کبدی ارثی از مطالعه حذف شدند. نمره‌ی  fib-4با استفاده از سن، ast، alt و پلاکت محاسبه شد و خطر فیبروز به سه دسته کم (≤1/30)، متوسط (2/67–1/30) و زیاد (2/67 <) تقسیم‌بندی شد.  non-hdl-cبا کسر کلسترول hdl از کل کلسترول محاسبه و در پنج دسته بالینی طبقه‌بندی شد.یافته‌ها: جمعیت مورد مطالعه عمدتاً مرد (91 درصد) با میانگین شاخص توده‌ی بدنی 26/5 کیلوگرم بر مترمربع بودند. بیش از 92/3 درصد افراد خطر کم فیبروز، 7/5 درصد خطر متوسط و 0/2 درصد خطر بالای فیبروز داشتند. سطوح non-hdl-c همبستگی معکوس ضعیفی با نمره‌ی fib-4 نشان دادند (0/001 > p، 0/091- = r) به طوری که گروه‌های با non-hdl-c بالاتر، خطر فیبروز پایین‌تری داشتند (0/007 = p). به عنوان مثال، 46/5 درصد افراد با خطر متوسط/ بالا سطح 130 non-hdl-c < میلی‌گرم در دسی‌لیتر داشتند، در حالی که این میزان در گروه خطر کم 5/36 درصد بود. سن و جنسیت مردانه به طور مستقل با افزایش خطر فیبروز همراه بودند (0/001 > p). با این حال، معنی‌داری بالینی این رابطه معکوس بین چربی‌ها و فیبروز هنوز نامشخص است و نیاز به مطالعات بیشتر دارد.نتیجه‌گیری: این مطالعه اهمیت fib-4 را به عنوان یک ابزار غیرتهاجمی برای شناسایی خطر فیبروز کبدی در جمعیت شغلی برجسته می‌کند. ارتباط معکوس پارادوکسی بین non-hdl-c و مراحل فیبروز پیچیدگی متابولیسم چربی‌ها در پاتوژنز nafld را نشان می‌دهد. ترکیب  fib-4و پروفایل چربی می‌تواند به بهبود تشخیص زودهنگام عوارض متابولیک و قلبی- عروقی کمک کند.

association between fib-4 and non-hdl cholesterol in occupational health examinations

background: non-alcoholic fatty liver disease (nafld) is a growing global health burden, strongly linked to metabolic disorders and cardiovascular disease (cvd). while the fibrosis-4 (fib-4) index is a validated non-invasive tool for assessing liver fibrosis risk, its relationship with lipid profiles, particularly non-high-density lipoprotein cholesterol (non-hdl-c), remains understudied. this research aimed to evaluate the prevalence of nafld-related fibrosis risk and its association with non-hdl-c among working-age adults in iran, emphasizing implications for early metabolic and cardiovascular risk stratification.methods: a cross-sectional study analyzed 4,817 employed individuals (aged 35–65 years) undergoing routine occupational health exams in isfahan, iran (2023–2024). participants with viral hepatitis or inherited liver diseases were excluded. fib-4 scores were calculated using age, ast, alt, and platelet counts, categorizing fibrosis risk as low (≤1.30), moderate (1.30–2.67), or high (>2.67). non-hdl-c was derived from total cholesterol minus hdl-c, stratified into five clinical categories.findings: the study population was mainly male (91%), with a mean bmi of 26.5 kg/m². most participants exhibited low fib-4-derived fibrosis risk (92.3%), while 7.5% and 0.2% had moderate and high risk, respectively. non-hdl-c levels showed a weak inverse correlation with fib-4 scores (r = -0.091, p < 0.001), with higher non-hdl-c categories linked to reduced fibrosis risk (p = 0.007). for instance, 46.5% of moderate/high-risk individuals had non-hdl-c <130 mg/dl versus 36.5% in the low-risk group. age and male sex were independently associated with elevated fibrosis risk (p < 0.001). despite statistical significance, the clinical significance of the inverse lipid-fibrosis relationship is still unclear and requires further study.conclusion: this study highlights the utility of fib-4 as a non-invasive tool for identifying nafld-related fibrosis risk in occupational populations. the paradoxical inverse association between non-hdl-c and fibrosis stages underscores the complexity of lipid metabolism in nafld pathogenesis. integrating fib-4 and lipid profiling may improve the early detection of metabolic and cardiovascular complications.