علایم روان‌شناختی در بیماران با شکایت سرگیجه مزمن

مقدمه: سرگیجه (dizziness) از شایع‌ترین شکایات طبی در بیماران مراجعه کننده به کلینیک‌های نورولوژی است. نیمی از موارد اختلالات سرگیجه با علل ارگانیک به خوبی توجیه نمی‌شوند و با اختلالات روانپزشکی همراه هستند که به شدت، زندگی بیماران را مختل می‌کند. هدف مطالعه‌ی حاضر، بررسى نوع سرگیجه و ارتباط آن با اختلالات روان‌شناختی در بیماران با شکایت سرگیجه‌ی مزمن بوده است.روش‌ها: این مطالعه‌ی چند مرکزى و مقطعى بر روى بیماران 18 تا 65 ساله‌ی مبتلا به سرگیجه که به دو کلینیک نورولوژی در شهر اصفهان مراجعه کردند، بین سال‌هاى 91-1390 انجام شد. بیماران پرسش‌نامه‌های تجدید نظر شده‌ی فهرست علایم 90 سوالی (scl90r یا symptom checklist90r) و ابزار سنجش شدت سرگیجه (vsssf یا vertigo symptom scaleshort form) را تکمیل کردند و بر اساس تشخیص نوع سرگیجه به دو گروه ارگانیک و غیر ارگانیک تقسیم شدند. برای مقایسه‌ی متغیرهای کمی بین دو گروه از آزمون‌های t مستقل (و در صورت غیر نرمال بودن توزیع داده‌ها از آزمون mannwhitney) استفاده شد.یافته‌ها: طى مطالعه، 179 بیمار مبتلا به سرگیجه با دامنه‌ی سنی 13.2 ± 43.2 سال وارد مطالعه شدند که 70.9 درصد آن‌ها را زن تشکیل می‌داد. از این تعداد، 133 نفر (74.3 درصد) سرگیجه‌ی ارگانیک و 46 نفر (25.7 درصد) سرگیجه‌ی غیرارگانیک داشتند. نمره‌ی ابعاد شکایت‌های جسمانی، وسواس اجبار، افسردگی، اضطراب، افکار پارانوییدی و نمره‌ی شاخص کلی بیماری (gsi یا global severity index) در افراد دارای سرگیجه‌ی غیر ارگانیک به طور معنی‌داری بیشتر از گروه دیگر بود. بین نمره‌ی کلی شدت سرگیجه و تمامی ابعاد پرسش‌نامه‌ی scl90r رابطه‌ی مستقیم و معنی‌داری وجود داشت (ضریب همبستگی pearson از 0.603 برای بعد شکایات جسمانی تا 0.380 برای بعد ترس مرضی بود؛ p<0.001). نمره‌ی کلی شدت سرگیجه بین دو گروه متفاوت نبود، اما نمره‌ی بعد سرگیجه/تعادل در افراد دارای سرگیجه‌ی ارگانیک و نمره‌ی بعد اتونومیک/اضطراب در افراد دارای سرگیجه‌ی غیر ارگانیک نسبت به گروه دیگر به طور معنی‌داری بیشتر بود.نتیجه‌گیری: طبق نتایج این مطالعه، بین علایم روان‌شناختی و شدت سرگیجه ارتباط وجود داشت و بیماران با سرگیجه‌ی غیر ارگانیک از سرگیجه‌ی شدیدتری رنج می‌بردند؛ گرچه جهت بررسى رابطه‌ی علت معلولى نیاز به انجام مطالعات آینده‌نگر است. بدین ترتیب، شیوع بالای علایم روان‌شناختی در مطالعه‌ی کنونی، لزوم یافتن راهکارهای علمی و عملی مناسب به منظور برخورد مناسب با اختلالات سرگیجه در بیماران را مشخص می‌نماید.