وضعیت حساسیت آنوفل استفنسی ناقل اصلی مالاریا نسبت به حشره‌کش دلتامترین و لاروکش باسیلوس تورینژینسیس در مناطق مالاریاخیز استان هرمزگان، جنوب ایران

مقدمه: آنوفل استفنسی (anopheles stephensi) یکی از مهم‌ترین ناقلین مالاریا در استان هرمزگان می‌باشد. این گونه با وفور بالا به ‌ویژه در مناطق دشت و ساحلی سهم بسزایی در انتقال بیماری دارد. در حال حاضر در برنامه مبارزه با مالاریا در مناطق دارای انتقال محلی جهت کنترل بالغ این آنوفل از روش سم‌پاشی ابقایی اماکن با استفاده از حشره‌کش دلتامترین 5 درصد و برای کنترل لارو از باسیلوس تورینژینسیس (bacillus thuringiensis) و بهسازی محیط استفاده می‌شود. هدف از این مطالعه بررسی سطح حساسیت کنونی آنوفل استفنسی به آفت‌کش‌های مذکور بود. روش: آزمایش‌های حساسیت نسبت به دوز تفکیکی دلتامترین (05.0 درصد) و گرانول باسیلوس تورینژینسیس بر روی نمونه‌های آنوفل استفنسی سوش وحشی جمع‌آوری شده از منطقه سیاهو در شهرستان بندرعباس و همچنین شهرستان بشاگرد به روش استاندارد سازمان جهانی بهداشت در سال 1388 انجام شد. یافته‌ها: نتایج آزمایش‌های حساسیت انجام شده نشان داد که میزان مرگ ‌و میر آنوفل استفنسی سیاهو و بشاگرد نسبت به حشره‌کش دلتامترین 05.0 درصد به ترتیب 97 و 98 درصد بود و در حال حاضر نسبت به این حشره‌کش حساس می‌باشند. همچنین نتایج آزمایشات به عمل آمده در شرایط آزمایشگاهی در زمینه تعیین میزان تاثیر دوز کاربردی فرمولاسیون گرانول باسیلوس تورینژینسیس بر روی لارو این آنوفل نشان داد که 24 ساعت پس از کاربرد، لاروکش در لاروهای سوش سیاهو و بشاگرد به ترتیب 5.63 و 39 درصد مرگ و میر ایجاد می‌نماید. این میزان پس از 48 ساعت به ترتیب به 77 و 56 درصد افزایش پیدا کرد. نتیجه‌گیری: کاربرد هدفمند حشره‌کش‌ها برای جلوگیری از بروز مقاومت در ناقلین مالاریا توصیه می‌شود، ‌ضمن این که وضعیت مقاومت نیز باید از طریق ارزیابی منظم سطح حساسیت صورت گیرد.