اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر خستگی ناشی از سرطان و رفتارهای خود مراقبتی در بیماران مبتلابه سرطان پستان

اگرچه سرطان با فشار روانی و هیجانات منفی همراه است، با این وجود شناسایی و کاربرد درمان‌های روان‌شناختی می‌تواند در پیشگیری و بهبود  فشار روانی و مشکلات  روان‌شناختی در افراد مبتلا به سرطان اثرگذار باشد. بنابراین پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر خستگی ناشی از سرطان و رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلابه سرطان پستان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: طرح پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل  بود  و جامعه آماری آن تمام زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه‌کننده به مرکز غیردولتی سرطان‌شناسی شهرستان ارومیه در سال 1399 را شامل شد. 30 زن مبتلابه سرطان پستان (15 نفر گروه آزمایش- 15 نفر گروه کنترل) به‌روش نمونه‌گیری در دسترس و بر اساس ملاک‌های ورود مطالعه (جنسیت مونث، ابتلابه سرطان پستان، حداقل سواد دیپلم، حداقل سن 40 و حداکثر60، قرار داشتن در فاز 1 و 2 بیماری، در حال انجام شیمی‌درمانی، حداقل 6 ماه از زمان بیماری گذشته باشد) به‌عنوان نمونه انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. پرسشنامه‌های خستگی ناشی از سرطان اوکویاما(2000) و رفتارهای خودمراقبتی محقق‌ساخته برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد. گروه آزمایش 12 جلسه 90 دقیقه‌ای طرحواره درمانی هیجانی لیهی(2002) را دریافت کردند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون کوواریانس چندمتغیره انجام شد. یافته‌ها: میانگین سن شرکت‌کنندگان(56.36) با انحراف معیار(8.09) بود. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد میانگین نمرات خستگی ناشی از سرطان و رفتارهای خودمراقبتی بعد از اجرای طرحواره درمانی هیجانی در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معنادار داشت. بدین معنی که طرحواره درمانی هیجانی خستگی ناشی از سرطان  را کاهش و رفتارهای خودمراقبتی افزایش داد.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش می‌توان گفت طرحواره درمانی هیجانی در کاهش خستگی ناشی از سرطان و افزایش رفتارهای خودمراقبتی زنان مبتلابه سرطان پستان اثرگذار است.

effectiveness of emotional schema therapy on cancer related fatigue and self-care behaviors in patients with breast cancer

background and aim: cancer is associated with psychological pressure and negative emotions. therefore, identification and application of psychological therapies can be effective in the prevention and improvement of psychological pressure and problems in the patients with cancer. the aim of this study was to determine the effectiveness of emotional schema therapy on cancer-related fatigue and self-care behaviors in patients with breast cancer. materials and methods: this was a pre-test-post-test quasi-experimental study with a control group, and its statistical population included all women with breast cancer referring to nongovernmental oncology center of urmia in 2020. 30 women with breast cancer (15 in the experimental group - 15 in the control group) were selected by convenient sampling method. our inclusion criteria included female patients with breast cancer, , minimum age 40 and maximum age 60 years, in the phase 1 and 2 of the disease, undergoing chemotherapy, and disease duration of at least 6 months and having diploma as minimum certificate in education. the patients randomly assigned to experimental and control groups. okoyama cancer fatigue questionnaire (2000) and researcher-made self-care behaviors questionnaire were used to collect data. the experimental group received 12 sessions of leahy’s emotional schema therapy (2002). every session lasted 90 minutes. data analysis was performed using multivariate covariance test.results: the mean age of the participants was (56.36) with standard deviation (8.09). the results of multivariate covariance analysis showed that the mean scores of cancer-related fatigue and self-care behaviors after implementation of emotional schema therapy were significantly different in the experimental group compared to those in the control group. this means that emotional schema therapy reduced cancer-related fatigue and improved self-care behaviors.conclusion:  according to the results of this study, emotional schema therapy is effective in reducing cancer-related fatigue and improvement of self-care behaviors in the women with breast cancer.