کارایی بالینی مولفه‌های درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم‌خونی میکروسیتی برای تشخیص کمبود آهن عملکردی از کمبود آهن مطلق در افراد با التهاب مزمن

مقدمه: در شرایط التهابی، عامل‌های بیوشیمیایی نمی‌توانند نمایانگر وضعیت آهن باشند؛ زیرا غلظت پروتئین‌های فاز حاد ازجمله فریتین و ترانسفرین، تحت تاثیر التهاب قرار‌ می‌گیرند. از سوی دیگر، تشخیص شدت فقر آهن مانند فقر آهن عملکردی از فقر آهن مطلق می‌تواند برای درمان زودهنگام فقر آهن در بیماران بسیار موثر واقع گردد؛ بنابراین، به بررسی آزمایش‌های آزمایشگاهی جایگزین و کم‌هزینه در این زمینه نیاز است. بر اساس این، هدف از این مطالعه بررسی کارایی بالینی آزمایش‌های جدید در این زمینه شامل درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم‌خونی میکروسیتی بود.مواد و روش­ها: این مطالعه روی 130 نفر از افراد مبتلا به التهاب مزمن با پروتئین واکنشگر c مثبت و سطح آهن سرمی پایین‌تر از حد مرجع، با میانگین سنی 49.51 سال انجام شد. آهن و ظرفیت تام اتصال به آهن به‌ترتیب با روش فتومتریک و رسوب کربنات منیزیم اندازه‌گیری گردیدند. فریتین به روش الایزا، crp به روش هموآگلوتیناسیون لاتکس و همچنین شمارش کامل خونی و دو مولفۀ جدید گلبول قرمز، یعنی درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم‌خونی میکروسیتی نیز، با استفاده از دستگاه سل‌کانتر و با استفاده از فرمول‌های ریاضی محاسبه شد. برای بررسی‌های آماری از نرم‌افزارهای آماری spss vol.27 و medcalc vol.22 استفاده گردید و در همۀ آزمون‌ها، سطح معناداری 0.05 در نظر گرفته شد.یافته ­های پژوهش: از 130 نفر 81 نفر (62.3 درصد) از بیماران به فقر آهن عملکردی و 49 نفر (37.7 درصد) نیز به فقر آهن مطلق مبتلا بودند. در میان بیماران مبتلا به فقر آهن عملکردی در مقایسه با مبتلایان به فقر آهن مطلق، میانگین مقادیر عامل‌های fe، hb، hct، mch، mchc، mcv، tsat، rbc و عامل کم‌خونی میکروسیتی به‌طور معناداری بالاتر و میانگین rdw، tibc و درصد چگالی هموگلوبین پایین پایین‌تر بود (p<0.05). برای تشخیص کمبود آهن عملکردی از کمبود آهن مطلق، عامل کم‌خونی میکروسیتی در نقطۀ برش 10.28 حساسیت بالینی 97 درصد و ویژگی بالینی 86 درصد از خود نشان داد، درحالی‌که برای عامل درصد چگالی هموگلوبین پایین حساسیت (72.2 درصد) و ویژگی بالینی (77.3 درصد) پایین‌تر محاسبه گردید.بحث و نتیجه‌گیری: از میان مولفه‌های جدید گلبول قرمز، عامل درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم‌خونی میکروسیتی می‌توانند برای تمایز بیماران مبتلا به کمبود آهن مطلق از کمبود آهن عملکردی استفاده شوند؛ اما عامل کم‌خونی میکروسیتی حساسیت و ویژگی بالینی بیشتری از خود نشان می‌دهد. 

clinical proficiency of low hemoglobin density and microcyte anemia factor parameters for the diagnosis of functional iron deficiency from absolute iron deficiency in chronic inflammation

introduction:  inflammatory conditions affect iron status due to inflammation induced changes in acute phase proteins. however, distinguishing between functional and absolute iron deficiency severity can aid early treatment, necessitating the exploration of cost effective laboratory tests for early iron deficiency treatment. thus, the aim of this study was to evaluate the clinical efficacy of new tests in this area, including %lhd (low hemoglobin density%) and maf (microcyte anemia factor).materials & methods: this study was conducted on 130 individuals with chronic inflammation (c reactive protein positive) and serum iron levels below the reference range, with a mean age of 49.5 years. iron and total iron binding capacity (tibc) were measured by photometric and magnesium carbonate precipitation methods, respectively. ferritin was measured by elisa, crp by latex hemagglutination, and complete blood count (cbc), along with two new red blood cell parameters, %lhd and maf, which were calculated using a cell counter and mathematical formulas. for statistical analyses, spss v.27 and medcalc v.22 were used at a significance less than 0.05.results: out of 130 patients, 62.3% had functional iron deficiency (fid) and 37.7% had absolute iron deficiency (aid). fid patients had significantly higher mean values of fe, hb, hct, mch, mchc, mcv, tsat, rbc, and maf compared to aid patients. maf showed 97% clinical sensitivity and 86% specificity for diagnosing functional iron deficiency versus absolute iron deficiency, while %lhd had lower sensitivity and specificity.conclusion: among the new red blood cell parameters, although both %lhd and maf can be used to differentiate patients with absolute iron deficiency from those with functional iron deficiency, maf demonstrated higher clinical sensitivity and specificity.