بررسی رفتارهای زیست محیطی دانش‌آموزان بر اساس محتواهای آموزشی (مورد: دبیرستان‌های شهرستان سمنان)

سابقه و هدف: محیط‌زیست به عنوان بستر حیات انسان و همچنین فعالیت‌های اکوتوریسم شناخته می شود. امروزه، بروز معضلات زیست‌محیطی، روند فزاینده آن و خطراتی که کره زمین را تهدید می‌کند چالش‌ مهمی فراروی جوامع است و حفظ طبیعت، با تغییر در دانش‌، تفکر و عملکرد ما در باره مسائلی که پیش از این انجام داده‌ایم امکان پذیر است. این زمانی رخ خواهد داد که بیاموزیم؛ و در این میان آنچه قابل تامل است نقش محتوای کتاب‌های آموزشی و نظام آموزشی بر رفتارهای زیست‌محیطی می‌باشد. در راستای این هدف، تحقیقات متعددی انجام شده است. یکی از این تحقیقات داخلی، با عنوان بررسی رابطه آگاهی و نگرش با رفتارهای مسئولانه زیست محیطی در دانش‏آموزان دختر پایه اول دبیرستان‌های ناحیه 4 شهر کرج انجام شده است. نتایج، نشان دهنده وجود رابطه معنادار بین آگاهی زیست محیطی و نگرش دانش‏آموزان و رفتارهای مسئولانه آنها، رابطه معنادار بین رفتار زیست‏محیطی و نگرش آنها و رابطه معنادار بین تحصیلات والدین و آگاهی دانش‌آموزان بود. یکی از تحقیقات خارجی نیز با عنوان تاثیرات متغیرهای جمعیت‌شناختی بر رفتارهای مسئولانه زیست محیطی دانش آموزان انجام گشته که در آن بدین نتیجه رسیدند که دانش‌آموزان مونث، آنهایی که نشریات مرتبط با طبیعت را دنبال می‌کنند و اغلب در فعالیت‌های مرتبط با طبیعت شرکت می‌کنند، رفتارهای مسئولانه‌تری نسبت به دیگران دارند و مشکلات زیست‏محیطی را پیش‌بینی می‌کنند. بنابراین، پژوهش حاضر، با هدف بررسی مقایسه‌ای محتوای آموزشی و تاثیر عوامل جانبی در بروز رفتار‌های زیست محیطی و اکوتوریسمی در دانش‌آموزان شهرستان سمنان به انجام رسیده است.مواد و روش ها: روش تحقیق در این مطالعه روش توصیفی- تحلیلی بوده که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای ساده از میان دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوره اول شهر سمنان و روستاهای اطراف آن صورت گرفته است. اطلاعات مورد نیاز تحقیق از طریق پرسشنامه در سه بخش و با 50 گویه در بهار سال 1395 جمع‌آوری گردیده و سپس با استفاده از نرم‌افزار spss ارزیابی شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها کمی بوده و اطلاعات به دست آمده با آزمون های آماری t استیودنت، ضریب همبستگی پیرسون و ضریب رگرسیون بررسی شده است. یافته ها: نتایج تحقیق حاکی از آن است که تفاوتی بین دانش‌آموزان شهر و روستا از نظر رفتارهای زیست‏محیطی وجود ندارد و تفاوت معنی‌داری از نظر عملکرد زیست‌محیطی مطلوب‌، میان دانش‌آموزان دختر و پسر و دانش‌آموزان مدارس شهر و روستا دیده نشد؛ اگر چه سطح سواد والدین بر تقویت رفتارهای زیست‌محیطی و اکوتوریسمی دانش‌آموزان موثر بود. همچنین، دانش‌آموزان نگرش مثبتی به محتوای کتاب داشتند و افزایش آگاهی دانش‌آموزان در مورد مسائل زیست‌محیطی که در محتوای کتاب گنجانده شده بود، بهبود 20 درصدی در عملکرد آنان را موجب گردید.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این تحقیق، والدین با سطح تحصیلات بالاتر، فرزندانی دارند که بیشتر به محیط زیست اهمیت می دهند و رفتار مسئولانه نسبت به محیط زیست و نگاه اکوتوریسمی در این کودکان افزایش می یابد. این موضوع نشان دهنده تاثیر غیرقابل انکار دانش، آگاهی و نقش خانواده در بهبود عملکرد اعضای خانواده است. اما در بررسی عوامل زمینه موثر در افزایش مسئولیت باید به نقش عوامل دیگری مانند هزینه های مواد، دسترسی به فناوری و توانایی های فردی نیز توجه شود.

examining environmental behaviors of students based on educational content (case study: semnan high schools)

background and objectives: environment is known as the basis of human life as well as ecotourism activities. nowadays, the occurrence of environmental problems, their increasing trend, and the dangers that threaten the earth planet are an important challenge for societies, and preserving the nature is possible with a change in our knowledge, thinking, and performance about the issues that we have done before. this will happen when we learn; and in the meantime, what is worthy of consideration is the role of the content of educational books and educational system in environmental behaviors. in line with this goal, several national and international researches have been conducted. one of these national researches investigated the relationship between awareness and attitude with environmentally responsible behaviors in the first-grade female high school students of district 4 of karaj city. its results showed that there is a significant relationship between environmental awareness and students' attitude and their responsible behaviors, a significant relationship between environmental behavior and their attitude, and a significant relationship between parents' education and students' awareness. a foreign demographic study was conducted on the environmental responsible behaviors of students and it was concluded that female students, those who follow nature-related publications and often participate in nature-related activities, have more responsible behaviors with respect to others and predict environmental problems. the current research has been conducted aiming at a comparative study of educational content and the effect of side factors in the occurrence of environmental and ecotourism behaviors in high school students of semnan township. materials and methods: the research method in this study is a descriptive-analytical method that was selected from the simple stratified random sampling method among the students in the first year of secondary school in semnan city and its surrounding villages. the information needed for the research was collected through a questionnaire in three sections with 50 items in the spring of 2016 and then was evaluated using spss software. data analysis was quantitative and the obtained information was analyzed using student's t-test, pearson correlation coefficient, and regression coefficient. results: results of the research indicate that there is no difference between urban and rural students in terms of environmental behaviors, and no significant difference was seen in terms of optimal environmental performance between male and female students and urban and rural school students; although the level of parental literacy was effective in strengthening students' environmental and ecotourism behaviors. also, the students had a positive attitude towards the content of the book, and increasing the awareness of the students about the environmental issues that were included in the book led to a 20% improvement in their performance. conclusion: based on this research results, parents with a higher level of education have children who are more concerned about the environment, and the responsible behaviors towards the environment and ecotourism view increases in these children. this issue shows the undeniable impact of knowledge, awareness and the role of family in improving the performance of family members. however, in examining the effective background factors in increasing the responsibility, the role of other factors such as material costs, access to technology, and individual abilities should also be considered.