بررسی نقش باغ های پسته (pistacia vera l.) بر پوشش گیاهی مراتع مجاور آن

سابقه و هدف: خرداقلیم ها مناطق کوچکی در یک منطقه آب وهوایی عمومی هستند که شرایط اقلیمی منحصر به فرد خود را دارند. پوشش گیاهی یکی از عوامل ضروری در ساختار و عملکرد اکوسیستم های خشکی و یکی از حلقه های اساسی زنجیر حیاتی آب-خاک-گیاه و اتمسفر است. یکی از پوشش های گیاهی که در مناطق خشک و نیمه‏خشک به‏صورت دست کاشت ایجاد شده و در بعضی از این مناطق در حال توسعه است، باغ‏های پسته می باشد. در این تحقیق، با هدف بررسی تاثیر باغ‏های پسته (pistachio vera l.) بر پوشش گیاهی مراتع مجاور آن‌ها، درصد تاج پوشش گیاهی مراتع مجاور این باغ‏ها در منطقه رشتخوار خراسان رضوی مورد مطالعه قرار گرفت.مواد و روش‏ها: برای این منظور، ابتدا سه محدوده دارای باغ پسته که از نظر شرایط اقلیمی و فیزیکی شامل توپوگرافی (ارتفاع و شیب)، خصوصیات خاک (بافت، ساختمان، شوری و عمق آب زیرزمینی) و تیپ گیاهی مشابه هم بودند، به عنوان سه تکرار انتخاب شدند. سپس در هر تکرار، باغ پسته ای که یکی از چهار طرف آن حداقل تا فاصله 100 متری به اراضی مرتعی مجاورت داشته باشد و پس از آن به باغ پسته، اراضی زراعی رها شده، مرتع طبیعی و زراعت آبی منتهی شود تعیین شد و درصد تاج پوشش گیاهی در طول یک ترانسکت 100 متری با 10 پلات یک متر مربعی به روش سیستماتیک تصادفی اندازه گیری گردید.یافته‌ها: نتایج حاصل، تفاوت معنی داری بین کاربری باغ پسته با کاربری های اراضی زراعی رها شده، مرتع و زراعت آبی نشان داد. بیشترین تاج پوشش بین دو کاربری 54.8 درصد مربوط به مرتع واقع بین دو باغ پسته بود. کمترین درصد تاج پوشش (37.4 درصد) بین دو کاربری باغ پسته و اراضی زراعی رها شده بود. بیشترین تغییرات مقادیر درصد تاج پوشش گیاهی بین کاربری ها مربوط به کاربری باغ پسته – باغ پسته با انحراف معیار 26.02 بود. همچنین، کمترین تغییرات مقادیر درصد تاج پوشش گیاهی مربوط به کاربری باغ پسته – اراضی مرتعی با انحراف معیار 18.14 بود.نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق به خوبی تاثیر نقش باغ‏های پسته بر پوشش گیاهی اراضی مرتعی مجاور خود را نشان داد. بیشترین تاثیر در حالتی بود که یک عرصه مرتعی بین دو پوشش وسیع از باغ‏های پسته قرار داشته باشد. این تاثیر می تواند ناشی از ایجاد یک خرداقلیم حاصل از پوشش گیاهی باغ‏های پسته باشد. وجود این تاثیرات که ناشی از ایجاد خرداقلیم به وجود آمده در اثر توسعه پوشش گیاهی در یک عرصه خشک و بیابانی است، می تواند برای سایر عرصه های تحت پوشش گیاهی و در کاربری های شهری و صنعتی نیز در نظر گرفته شود.

investigating the role of pistachio orchards (pistachio vera l.) on the vegetation of their adjacent rangelands

background and objectives: microclimates are small areas in a general climate zone that have their own unique climatic conditions. vegetation is one of the essential factors in the structure and function of terrestrial ecosystems and one of the basic links of the vital chain of water soil plants and atmosphere. one of the vegetations that has been cultivated in arid and semi arid areas and is being developed in some of these areas, is pistachio orchards. this research, with the purpose of investigating the impact of pistachio (pistachio vera l.) orchards on the vegetation of their adjacent rangelands, was performed in the roshtkhar region of razavi khorasan.materials and methods: first, three areas of pistachio orchards, as three replicates, that were similar in terms of climatic and physical conditions including topography (elevation and slope), soil characteristics (texture, structure, salinity, and depth of groundwater), and vegetation types, were selected. in each area, a pistachio garden was selected that was adjacent to a rangeland at least up to a distance of 100 meters, and after that was located a pistachio garden, abandoned agricultural land, rangeland, or irrigated agriculture. the percentage of canopy cover was measured along a 100 meter transect with 10 plots of 1 square meter by systematic random sampling method. results: results showed significant difference between the pistachio garden and abandoned agricultural land, rangeland, and irrigated agricultural land. also, the average canopy cover of rangeland between two pistachio gardens was 58.4% greater than other land uses. the lowest canopy (37.4%) was related to the rangeland located between the pistachio garden and abandoned agricultural land. the highest changes in vegetation canopy were related to the pistachio garden pistachio garden, with a standard deviation of 26.02. also, the least changes in vegetation canopy were related to the pistachio garden rangeland with a standard deviation of 18.14.conclusion: the results of this research showed the effect of pistachio orchards on the vegetation cover of the neighboring rangelands. the greatest effect is in the case where a rangeland area is located between two vast pistachio orchards. this effect can be caused by the creation of a microclimate resulting from the vegetation cover of pistachio gardens. the existence of these effects, which are caused by the creation of a microclimate due to the development of vegetation in a dry and desert area, can be considered for other areas under vegetation cover and in urban and industrial land uses.