تحلیل گزینه‌های توسعه ظرفیت نیروگاه تولید برق با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره

سد و نیروگاه برق‌آبی مارون واقع در استان خوزستان به‌عنوان تنها منبع تامین‌کننده برق بخش‌های خانگی و کشاورزی در حوضه آبریز مارون با چالش‌های فراوانی ناشی از افزایش جمعیت، رشد شهرنشینی و اثرات پدیده تغییر اقلیم در سال‌های اخیر روبه رو است. هدف از انجام پژوهش حاضر، اولویت‌بندی گزینه‌های توسعه ظرفیت تولید برق در حوضه آبریز مارون با به‌کارگیری روش تصمیم‌گیری چندمعیاره ارزیابی چندفاصله‌ای چندمعیاره (trust) است. بدین‌منظور ابتدا، با توجه به وضعیت نیروگاه برق‌آبی مارون و نیز بررسی شرایط میدانی، سه گزینه شامل: (1) افزودن نیروگاه تولید برق خورشیدی به نیروگاه برق‌آبی، (2) افزودن نیروگاه سیکل ترکیبی به نیروگاه برق‌آبی و (3) ترکیب سه نیروگاه برق‌آبی، خورشیدی و سیکل ترکیبی برای افزایش ظرفیت تولید برق توسط کارشناسان پیشنهاد شد. به‌منظور ارزیابی گزینه‌ها، مجموعه معیارهای اصلی شامل معیارهای اقتصادی، زیست‌محیطی، فنی و امنیت تامین انرژی و 10 زیرمعیار مربوط به آنها تعیین شدند. در گام بعدی، پرسش‌نامه مربوط به روش اهمیت معیارها مبتنی بر هم‌بستگی درونی معیارها (critic) برای وزن‌دهی معیارها و زیرمعیارها و روش رتبه‌بندی trust در اختیار کارشناسان قرار گرفت. در گام نهایی، وزن نهایی زیرمعیارها و اولویت‌بندی گزینه‌های افزایش تولید برق استخراج شدند. نتایج روش critic نشان می‌دهند که معیار اقتصادی با وزن 0.340 و زیرمعیار انتشار گازهای گلخانه‌ای با وزن 0.156 به‌ترتیب مهم‌ترین معیار و زیرمعیار هستند. هم‌چنین نتایج روش trust نشان می‌دهند که گزینه ترکیب سه نیروگاه برق‌آبی، خورشیدی و سیکل ترکیبی با امتیاز 0.047 بهترین گزینه برای افزایش ظرفیت تولید برق در نیروگاه مارون است.

analyzing power plant capacity expansion alternatives with multi-criteria decision-making methods

objective: the marun dam and hydropower plant, located in khuzestan province, iran, represents the primary source of electricity supply for domestic and agricultural sectors within the marun river basin. in recent decades, increasing population growth, rapid urbanization, and the intensifying impacts of climate change have posed significant challenges to the reliability and sustainability of power generation in the region. consequently, identifying optimal strategies for expanding electricity generation capacity has become a critical issue for regional energy planning. this study aims to prioritize alternative power generation development options in the marun river basin using a multi-criteria decision-making (mcdm) framework based on the multi-interval multi-criteria trust evaluation (trust) method.method: based on the current operational conditions of the marun hydropower plant and comprehensive field assessments, three development alternatives were proposed by domain experts: (i) integrating a solar power plant with the existing hydropower facility, (ii) adding a combined-cycle power plant to the hydropower system, and (iii) implementing a hybrid system comprising hydropower, solar, and combined-cycle power plants. to evaluate these alternatives, four main criteria—economic, environmental, technical, and energy supply security—along with ten corresponding sub-criteria were identified. the criteria importance through intercriteria correlation (critic) method was employed to determine objective weights for the criteria and sub-criteria, while the trust method was applied to rank the proposed alternatives.results: the critic results indicate that the economic criterion holds the highest importance with a weight of 0.340, whereas greenhouse gas emissions emerge as the most influential sub-criterion with a weight of 0.156.conclusion: the trust-based ranking reveals that the hybrid configuration combining hydropower, solar, and combined-cycle power plants achieves the highest overall score (0.047), making it the most suitable option for enhancing electricity generation capacity at the marun power plant. the findings underscore the advantages of integrated energy systems in improving supply reliability while balancing economic efficiency and environmental sustainability under climate-induced uncertainties.