ارزیابی کیفی منابع آب رودخانه دربند در شرایط تغییر اقلیم با روش تصمیم‌گیری چندمعیاره todim

رودخانه‌ها به‌عنوان منابع حیاتی تامین آب، نقش اساسی و غیرقابل انکاری در زندگی انسان‌ها ایفا می‌کنند. در سال‌های اخیر، بسیاری از رودخانه‌ها به‌تدریج به مکانی برای تخلیه فاضلاب‌های شهری، آلاینده‌های صنعتی و پساب‌های کشاورزی تبدیل شده‌اند. این تغییر نگرش در استفاده از منابع آبی، موجب بروز مشکلات جدی در کیفیت آب رودخانه‌ها شده است و به‌شدت بر زیست بوم‌های آبی تاثیر گذاشته است. هدف از انجام پژوهش حاضر، ارزیابی کیفیت آب رودخانه دربند با استفاده از شاخص کیفیت آب می‌باشد و در مرحله بعد، وزن چهار عامل بررسی شده و در شاخص کیفیت آب با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند‌معیاره todim در این زمینه رتبه‌بندیمی‌شود. بدین‌منظور، ابتدا داده‌های ماهانه بارش، دما، tds، ec، ph، so4 طی دوره آماری 2005-1988 با استفاده از شاخص کیفیت آب، تحلیل می‌شوند. به‌منظور بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر کیفیت آب رودخانه، ابتدا متغیرهای اقلیمی مربوطه برای دوره‌های آینده با کمک مدل gfdl-esm2g برای شبیه‌سازی بارش و از مدل‌ miroc esm-chem برای شبیه‌سازی دما تحت سناریو‌های انتشار rcp 2.6، rcp 4.5 و rcp 8.5 شبیه‌سازی خواهند شد و سپس بین پارامترهای موثر بر دبی و پارامترهای کیفیت آب روابط رگرسیونی برقرار می‌‌شود و با توجه به پیش‌بینی انجام‌‌شده برای دبی در دوره 2047-2030، شرایط کیفیت آب رودخانه تحت سه سناریو محاسبه می‌شود و در نهایت با استفاده از todim پارامترها رتبه‌بندی می‌شوند. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهند که شاخص‌های کیفی آب در گزینه‌های مختلف، تفاوت‌هایی را نشان می‌دهند و می‌توان با بهره‌گیری از این نتایج، تاثیر پارامترهای کیفی را بر بهبود کیفیت آب مورد ارزیابی قرار داد.

qualitative assessment of darband river water resources under climate change conditions using the todim multi-criteria decision-making method

objective: rivers constitute vital freshwater resources and play an indispensable role in sustaining human life and aquatic ecosystems. in recent decades, however, many rivers have progressively become recipients of municipal wastewater, industrial effluents, and agricultural runoff. this shift in water resource utilization has led to severe deterioration of river water quality and has exerted significant pressure on aquatic ecosystems. the primary objective of the present study is to assess the water quality of the darband river using the water quality index (wqi). subsequently, the relative importance of four key factors is evaluated and ranked within the wqi framework using the todim multi-criteria decision-making (mcdm) method.method: for this purpose, monthly data on precipitation, temperature, total dissolved solids (tds), electrical conductivity (ec), ph, and sulfate (so₄) over the statistical period of 1988–2005 were analyzed to determine the current status of river water quality. to investigate the potential impacts of climate change on river water quality, future climatic variables were projected using the gfdl-esm2g model for precipitation and the miroc-esm-chem model for temperature under three representative concentration pathways (rcp 2.6, rcp 4.5, and rcp 8.5). regression relationships were then established between the climatic and hydrological variables influencing river discharge and the key water quality parameters. based on the projected river discharge for the period 2030–2047, water quality conditions were estimated under each emission scenario, and the corresponding parameters were subsequently ranked using the todim method.results: the results indicate noticeable variations in water quality indices across different scenarios, highlighting the differential influence of individual water quality parameters.conclusion: these findings provide a robust basis for evaluating the relative contribution of key parameters to water quality improvement and offer valuable insights for river basin management and climate-adaptive water quality planning.