بررسی عوامل سیاسی و اقتصادی در خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی ایران

اهداف:خصوصی‌سازی از ابزارهای کلیدی بهبود کارایی بنگاه‌های دولتی و افزایش رقابت‌پذیری اقتصادی است، اما در ایران بسیاری از برنامه‌های خصوصی‌سازی به اهداف مورد نظر نرسیده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی زیرمعیارهای اقتصادی و سیاسی موثر در موفقیت خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی ایران انجام شده است.روشناسی: روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است و از روش دلفی فازی، تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp) و مدل‌سازی تفسیری-ساختاری (ism) با استفاده از نرم‌افزارهای micmac و expert choice  بهره گرفته است.یافته‌ها: در این پژوهش چهارده زیرمعیاراقتصادی و پانزده زیرمعیار سیاسی به عنوان مولفه‌های موثر در موفقیت  خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی در ایران شناسایی شده‌اند. پس از شناسایی زیرمعیارهای اقتصادی و سیاسی، برای بررسی روابط بین زیرمعیارها از نرم‌افزار micmac استفاده شد و سپس از نرم افزار expert choice  برای اولویت بندی این زیرمعیارها استفاده شد.نتیجه‌گیری:  در بین زیرمعیارهای اقتصادی، حمایت مستمر از بخش خصوصی (0.044) و آزادسازی فضای اقتصادی (0.043) بالاترین اولویت را داشتند. در زیرمعیارهای سیاسی نیز ثبات سیاسی (0.041)، تاکید بر حمایت سیاسی از خصوصی‌سازی (0.039) و تداوم اجرای اصل 44 قانون اساسی حتی با وجود جابجایی قدرت جناح‌های سیاسی (0.038) به‌عنوان کلیدی‌ترین عوامل شناسایی شدند. این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران در طراحی برنامه‌های خصوصی‌سازی موثرتر کمک کند.

an analysis of political and economic factors in the privatization of state-owned enterprises in iran

objectives: privatization is one of the key tools for improving the efficiency of state-owned enterprises and enhancing economic competitiveness. however, in iran, many privatization programs have failed to achieve their intended goals. this research aims to identify the economic and political sub-criteria influencing the success of privatization in iran's state-owned enterprises .methodology: the study adopts a descriptive-analytical and survey-based approach, utilizing the fuzzy delphi method, analytic hierarchy process (ahp), and interpretive structural modeling (ism) with the help of micmac and expert choice software .findings: the study identified fourteen economic sub-criteria and fifteen political sub-criteria as key factors affecting the success of privatization in iran's state-owned enterprises. after identifying these sub-criteria, micmac software was used to analyze their interrelationships, followed by expert choice for prioritizing them .conclusion: among the economic sub-criteria, continuous support for the private sector (0.044) and economic liberalization (0.043) received the highest priority. in the political sub-criteria, political stability (0.041), political support for privatization (0.039), and consistent implementation of article 44 of the constitution despite shifts in political factions (0.038) were identified as the most critical factors. this research can assist policymakers in designing more effective privatization programs.