حدود اختیارات «حکمران نظام اسلامی» در مخاصمات مسلحانه

از مهم‌ترین مباحث دررابطه‌با حدود اختیارات حکمران نظام اسلامی در عصر غیبت به‌ویژه با تشکیل حکومت اسلامی، اختیار اذن فقیه در ایجاد جنگ یا صلح است. نسبت به حدود این اختیار بنا بر انواع جهاد تعریف‌شده در فقه، اختلافات و اقوال زیادی بین فقهای امامیه مطرح است. بررسی حدود اختیارات این حکم، بنا بر وجه تمایزی که بین مخاصمات از نوع بین‌المللی و داخلی دارد، احتیاج به حل دو مشکل اساسی دراین‌باب دارد: یکی‌ ضابطه‌مندکردن انواع مخاصمات در کلام فقها از حیث داخلی ‌یا بین‌المللی‌بودن و دیگری برطرف‌کردن ابهام در اجرای این اختیار در زمان غیبت می‌باشد. باتوجه‌به مطالب پیش‌گفته، تحقیق به این پرسش پاسخ می‌دهد که «حکمرانی نظام اسلامی در مخاصمات مسلحانه، دارای چه اختیاراتی است؟». فرضیه تحقیق به‌صورت تحلیلی توصیفی پاسخگوی این است که ‌باتوجه‌به تمایزات شهروند (مسلم و غیرمسلم) و غیرشهروند در بحث مخاصمه، یک ضابطه دررابطه‌با نوع جنگ وجود دارد؛ به‌این‌نحو که مخاصمه به بین‌المللی و داخلی تقسیم می‌شود که بین‌المللی شامل دو نوع می‌شود: 1. تهاجمی، 2. تدافعی؛ داخلی نیز در سه نوع تجلی ‌می‌یابد: 1. دفع عدم انقیاد شهروند غیرمسلمان، 2. دفع عدم انقیاد شهروند مسلمان درصورت خروج بر حکمران نظام اسلامی، ‌3. دفع عدم انقیاد شهروند مسلمان درصورت خروج از اسلام. در مرحله بعد، اذن و اختیار حکمران نظام اسلامی را نسبت به همه اقسام یادشده بررسی کرده و برآیند بحث نسبت به اقسام یادشده، این است که حکمران نظام اسلامی نسبت به ایجاد و فرمان جنگ نسبت به همه اقسام یادشده (حتی جهاد ابتدایی)، در زمان غیبت معصوم قابلیت اجرا دارد.

the scope of authority of the ruler of the islamic system in armed conflicts

one of the most important discussions regarding the scope of authority of the ruler of the islamic system during the occultation، especially with the establishment of an islamic government، concerns the jurist's authority in initiating war or peace. regarding the limits of this authority، based on the various types of jihad defined in islamic jurisprudence، there exist numerous differences of opinion among the twelver shia jurists. examining the scope of this authority، based on the distinction between international and domestic conflicts، requires addressing two fundamental issues: first، standardizing the types of conflicts in the jurists' discourse in terms of being domestic or international، and second، resolving the ambiguity regarding the exercise of this authority during the occultation. in light of the above، this study seeks to answer the question: what are the authorities of the islamic system's governance in armed conflicts. the research hypothesis، in an analytical-descriptive approach، proposes that، considering the distinctions between citizens (muslim and non-muslim) and non-citizens in the context of conflict، a framework exists regarding the type of war. accordingly، conflicts are divided into international and domestic: international conflicts include two types: offensive and defensive. domestic conflicts manifest in three types: repelling the non-compliance of non-muslim citizensrepelling the non-compliance of muslim citizens in case of rebellion against the ruler of the islamic systemrepelling the non-compliance of muslim citizens in case of apostasy from islamin the next stage، the permission and authority of the ruler of the islamic system regarding all the aforementioned types of conflict are examined. the outcome of the discussion indicates that the ruler of the islamic system، even in the case of elementary jihad (jihad ebtedayi)، possesses the capability to initiate and command war during the occultation.