نظریه فطرت امام خمینی(ره)؛ چهارچوبی برای گونه‌بندی حکمرانی‌های بشری

گونه‌شناسی حکمرانی‌های بشری بر اساس نظریه فطرت امام خمینی(ره) به‌عنوان چهارچوبی تحلیلی، نقشی محوری در شناسایی الگوهای حکمرانی فطری و غیرفطری ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف دسته‌بندی حکمرانی‌ها و تحلیل پیامدهای هریک، درراستای تقویت یا تضعیف فطرت انسانی انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی، هشت گونه حکمرانی را در دو دسته کلان فطری و غیرفطری طبقه‌بندی کرده است. داده‌ها، مبتنی بر مفاهیم کلیدی نظریه فطرت و ویژگی‌های هر الگو، استخراج و ساختارمند شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که حکمرانی غیرفطری (متدانی) در هفت گونه (لذت‌گرایانه، سلطه‌جویانه، فریب‌کارانه، لذت‌گرایانه سلطه‌جویانه، فریب‌کارانه لذت‌گرایانه، سلطه‌جویانه فریب‌کارانه، استکباری سه‌وجهی) جای می‌گیرد که ویژگی‌هایی چون خودخواهی، ظلم، فساد ساختاری و تحریف حقایق را دربرمی‌گیرد. درمقابل، حکمرانی فطری (متعالی) به‌عنوان الگوی حکمرانی مطلوب، مبتنی بر عدالت، خردورزی و عقل تعریف می‌شود و مشروعیت آن ریشه در فطرت الهی دارد. همچنین مشخص شد که حکمرانی‌های غیرفطری به بحران‌های هویتی، نابرابری، و تضعیف کرامت انسانی منجر می‌شوند، درحالی‌که حکمرانی فطری با تقویت خوداتکایی و شکوفایی استعدادها، جامعه را به‌سوی عدالت سوق می‌دهد.

imam khomeini's theory of fitrah: a framework for classifying human forms of governance

the typology of human governance، based on imam khomeini's theory of fitrah (fitrah-based)، serves as an analytical framework that plays a central role in identifying fitrah and non-fitrah patterns of governance. this study aims to categorize governance systems and analyze the consequences of each، in terms of either strengthening or weakening human fitrah. the present study، using a descriptive-analytical approach، categorizes eight types of governance into two overarching groups: fitrah and non-fitrah. the data were extracted and structured based on the key concepts of fitrah theory and the characteristics of each pattern. the findings indicate that non-fitrah (base) governance falls into seven types: hedonistic، dominative، deceptive، hedonistic–dominative، deceptive–hedonistic، dominative–deceptive، and threefold arrogant. these types are characterized by traits such as selfishness، injustice، structural corruption، and distortion of facts. in contrast، fitrah (transcendental) governance، as a model of ideal governance، is defined based on justice، rationality، and wisdom، with legitimacy rooted in the divine fitrah. the study also indicates that non-fitrah governance leads to identity crises، inequality، and the erosion of human dignity، whereas fitrah governance، by promoting self-reliance and the development of individual talents، guides society toward justice.