بازتاب داستان خسرو و شیرین نظامی گنجوی در هنرهای نگارگری و پارچه‌بافی

هنر و ادبیات ایران در دوره صفوی، یکی از درخشان‌ترین دوره‌های فرهنگی ایران، تحت تاثیر مضامین عاشقانه و نمادین قرار داشت. داستان خسرو و شیرین اثر نظامی گنجوی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین روایت‌های عاشقانه مورد توجه هنرمندان قرار گرفته است. با این‌حال، ارتباط عمیق بین هنر بصری و ادبیات در این دوره به‌طور کامل بررسی نشده است. نگاره‌های آبتنی شیرین و پارچه‌های عصر صفوی نمونه‌هایی از این هم‌نشینی هستند که به فهم بهتر بازتاب داستان‌های عاشقانه در هنر بصری و تاثیر آن بر زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم کمک می‌کنند. این مطالعه به بررسی دو نگاره آب‌تنی شیرین و یکپارچه با نقش مشابه می‌پردازد و لحظات کلیدی داستان خسرو و شیرین را به تصویر می‌کشد. پژوهش به دنبال پاسخ به این سوالات است:1. با مبنا قرار دادن داستان خسرو و شیرین نظامی گنجوی، میزان تبعیت از داستان در تصاویر مورد بحث در نگارگری و پارچه‌بافی به چه میزان است؟ 2. با استناد به پارچه‌ای که تصویر داستان خسرو و شیرین را به نمایش می‌گذارد، چه نشانه‌هایی از آشنایی طراح این اثر با هنر نگارگری قابل مشاهده است؟ و چگونه این آثار می‌توانند به‌عنوان ابزارهایی برای انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی در آن دوره عمل کنند؟یافته‌ها نشان می‌دهند که روایت آبتنی شیرین بر روی نگاره‌ها و پارچه‌های عصر صفوی مضامین عاشقانه و نمادین داستان را به‌خوبی بازتاب می‌دهد. ایجاد کتابخانه‌ها و کارگاه‌های سلطنتی موجب گردهمایی هنرمندان برجسته شد و زمینه‌ساز خلق آثار ارزنده‌ای گردید.

the reflection of the story of khosrow and shirin by nezami ganjavi in persian miniature and textile weaving arts

the art and literature of iran during the safavid period, one of the brightest cultural epochs in iranian history, were significantly influenced by romantic and symbolic themes. the story of khosrow and shirin by nezami ganjavi has been a focal point for artists as one of the most important romantic narratives. however, the deep connection between visual arts and literature in this period has not been thoroughly examined. the illustrations of shirin bathing and textiles from the safavid era are examples of this coexistence that aid in a better understanding of how romantic stories are reflected in visual art and their impact on the social and cultural life of the people. this study examines two illustrations of shirin bathing and a textile with a similar motif, depicting key moments of the khosrow and shirin story. the research aims to answer the following questions: 1-  to what extent does the visual representation in the discussed miniature paintings and textiles adhere to the story of khosrow and shirin by nezami ganjavi?  2- based on the textile displaying the story of khosrow and shirin, what signs indicate the designer's familiarity with the art of miniature painting? how can these works serve as tools for conveying cultural and social concepts of that era?the findings indicate that the narrative of shirin bathing in the illustrations and textiles from the safavid era effectively reflects the romantic and symbolic themes of the story. the establishment of libraries and royal workshops facilitated the gathering of prominent artists and paved the way for the creation of valuable works.