تاثیر تحولات فرهنگی بر نوسازی در ایران قاجار (مطالعه موردی از دوره فتحعلی شاه تا پایان سلطنت مظفرالدین شاه)

سلطنت فتحعلی شاه (1250-1212 ه.ش) با تحولات علمی و صنعتی در جهان هم‌زمان بود. جامعه ایران از چارچوب ایلی و عشیره‌ای خود بیرون نیامده و با مظاهر و تمدن‌های جدید و پدید‌های نوآشنا نشده بود. از اواسط سلطنت فتحعلی شاه به بعد بود که ایران با تمدن و فرهنگ اروپایی آشنا شد و این آشنایی از طریق رفت‌وآمد با اروپاییان و کشورهای همسایه بیشتر شد. گروهی از کارگزاران با آگاهی از تحولات غرب به این نتیجه رسیدند که پیشرفت فنی و علمی اروپاییان سبب برتری آنان شده است و ایران در صورتی قادر به موفقیت است که دست به اصلاحات بزند. پرسش این است که چگونه تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی در این بازه زمانی به شکل‌گیری ایران مدرن کمک کرد و آیا این آشنایی مثمر ثمر بود یا خیر؟ پژوهش حاضر به روش تحلیلی- تطبیقی درصدد پاسخ به این سوال برآمده است. بررسی‌ها نشان داد که تحولات آموزشی، اجتماعی و فرهنگی در دوره قاجار زمینه‌ساز بیداری ملی شد و در نهایت به انقلاب مشروطه و شکل‌گیری ایران مدرن انجامید. این تحولات نه‌تنها در بهبود آگاهی و دانش عمومی موثر بود بلکه باعث شد زیرساخت لازم برای توسعه و پیشرفت کشور در دوران بعدی نیز فراهم شود.

the impact of cultural developments on modernization in qajar iran: a case study spanning the reigns of fath ali shah to mozaffar al-din shah

the reign of fath ali shah (1250-1212 ah) coincided with scientific and industrial developments in the world. iranian society had not emerged from its tribal and tribal framework and had not been introduced to new manifestations, civilizations, and phenomena. it was from the middle of fath ali shah's reign onwards that iran became acquainted with european civilization and culture, and this acquaintance increased through exchanges with europeans and neighboring countries. a group of agents, aware of the developments in the west, concluded that the technical and scientific progress of the europeans had given them superiority and that iran would be able to succeed if it undertook reforms. the question is how educational, cultural, and social developments during this period contributed to the formation of modern iran and whether this acquaintance was fruitful or not? the present study seeks to answer this question using an analytical-comparative method. studies have shown that educational, social, and cultural developments during the qajar period paved the way for national awakening and ultimately led to the constitutional revolution and the formation of modern iran. these developments were not only effective in improving public awareness and knowledge, but also provided the necessary infrastructure for the country's development in the coming years.