بررسی و شناسایی یادگیری غیررسمی در محیط‌های رسمی آموزشی: چارچوب‌ها و ابزارهای ارزیابی

هدف این مطالعه بررسی چگونگی ظهور، شناسایی و ارزیابی یادگیری غیررسمی در محیط‌های رسمی آموزشی، با تمرکز بر توسعه چارچوبی برای تحلیل و ابزارهایی برای ثبت شواهد یادگیری غیررسمی در کلاس درس بود. مطالعه از طراحی کیفی اکتشافی بهره گرفت. ابتدا مرور نظام‌مند منابع علمی از سال 2002 تا 2024 در شش پایگاه داده برای شناسایی ابعاد یادگیری غیررسمی انجام شد که به تدوین چارچوبی 15 بعدی منجر شد. سپس با استفاده از ابزارهای مصاحبه و مشاهده، داده‌ها از کلاس درس سال دوازدهم در یک مدرسه دولتی جمع‌آوری شد. مشارکت‌کنندگان شامل حدود 60 دانش‌آموز، سه معلم و یک دستیار آموزشی بودند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار maxqda تحلیل شدند. مصاحبه‌ها و مشاهدات توانستند ابعاد مختلف یادگیری غیررسمی را با فراوانی متفاوت ثبت کنند. در حالی‌که مصاحبه‌ها داده‌های غنی‌تری فراهم کردند و تمام ابعاد مورد نظر را پوشش دادند، مشاهده در شناسایی جنبه‌های کیفی و غیرمستقیم تدریس و یادگیری موثر بود. نتایج نشان داد که ترکیب مصاحبه و مشاهده موجب مثلث‌سازی داده‌ها و کشف ابعاد جدید، از جمله تجربه دانش‌آموز به عنوان یک بعد مستقل در یادگیری غیررسمی شد. همچنین مشاهده شد که رفتارهای تدریس غیرمستقیم، خودمختاری یادگیرنده، و ارتباط با زندگی واقعی، از ویژگی‌های بارز یادگیری غیررسمی در محیط رسمی هستند. این مطالعه نشان داد که یادگیری غیررسمی در محیط‌های رسمی آموزشی پدیده‌ای پیچیده، چندوجهی و زمینه‌مند است که برای شناسایی آن نیاز به ابزارهایی ترکیبی و چارچوب مفهومی جامع وجود دارد. چارچوب اصلاح‌شده 15 بعدی پیشنهادی می‌تواند در طراحی سیاست‌های آموزشی، به رسمیت شناختن یادگیری غیررسمی، و توسعه حرفه‌ای معلمان نقش موثری ایفا کند.

exploring and identifying informal learning in formal educational settings

the aim of this study was to investigate the emergence، identification، and assessment of informal learning within formal educational settings، focusing on developing a framework and tools to capture informal learning evidence in classroom contexts. this research used an exploratory qualitative design. a systematic literature review from 2002 to 2024 was conducted across six academic databases to identify definitional dimensions of informal learning، resulting in a 15-dimension analytical framework. this framework guided the development of observation and interview tools، which were implemented in a twelfth-grade public school classroom. participants included approximately 60 students، three teachers، and one teaching assistant. data were analyzed using maxqda software. interviews and observations successfully documented various dimensions of informal learning with differing frequencies. while interviews yielded richer data covering all dimensions، observations captured subtle and indirect teaching and learning practices. the dual-method approach enabled triangulation and led to the emergence of an additional construct—student experience—as an independent dimension of informal learning. key features of informal learning identified included indirect teaching behaviors، learner autonomy، and real-life relevance of classroom activities، especially in student reflections and teacher insights. the study reveals that informal learning within formal educational contexts is a complex، multidimensional، and situated phenomenon requiring integrative tools and a comprehensive conceptual framework for its identification. the proposed revised 15-dimension model can inform educational policy، recognition mechanisms for informal learning، and teacher professional development initiatives.