توسعه چارچوبی مفهومی برای مدیریت تله‌های اجتماعی در سازمان‌های دولتی ایران

با توجه به چالش‌های سازمان‌های دولتی ایران در مواجهه با تله‌های اجتماعی که منجر به کاهش بهره‌وری و اعتماد عمومی می‌شود، این پژوهش با هدف طراحی و ارائه یک مدل جامع برای مدیریت این تله‌ها انجام شده است. این مدل تلاش دارد تا با شناسایی عوامل موثر و ارائه راهکارهای عملی، به بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری و تعاملات سازمانی کمک کند. این پژوهش از نوع کیفی و با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد انجام شده است. که از طریق تجزیه‌وتحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از مصاحبه‌های عمیق با خبرگان به‌دست‌آمده است. برای انتخاب نمونه‌های پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی استفاده شد. در ابتدا تعدادی از افراد کلیدی در حوزه‌های مدیریت دولتی، فناوری اطلاعات، حقوق و علوم اجتماعی که با موضوع تله‌های اجتماعی آشنایی داشتند به‌عنوان هسته اولیه انتخاب شدند و سپس بر اساس معرفی این افراد، سایر خبرگان شناسایی و به مصاحبه دعوت شدند (22 نفر). فرآیند کدگذاری در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. به منظور اعتبارسنجی نتایج پژوهش، معیارهای ارزشیابی لینکلن و گابا (1985) شامل اعتبار، قابلیت انتقال، قابلیت اعتماد و تاییدپذیری استفاده شد. برای بررسی پایایی کدگذاری‌ها از روش توافق بین دو کدگذار استفاده شد و پایایی در سطح 85 درصد قرار گرفت. در نهایت، مدل نهایی پژوهش با استفاده از نظرات خبرگان مورد تایید و اعتبارسنجی قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان داد که مدیریت تله‌های اجتماعی در سازمان‌های دولتی ایران مستلزم توجه به هفت بعد کلیدی است: شناختی، رفتاری، روانی-عاطفی، سازمانی، مدیریتی، اجتماعی و اخلاقی-ارزشی. این پژوهش با ارائه مدلی جامع برای مدیریت تله‌های اجتماعی، نوآوری قابل‌توجهی در تحلیل این پدیده در سازمان‌های دولتی ایران دارد. با توجه به ابعاد چندگانه شناختی، رفتاری و سازمانی، این مدل راهکارهای عملی و نوینی برای بهبود تعاملات سازمانی و ارتقای شفافیت و کارایی سازمان‌ها پیشنهاد می‌کند

developing a conceptual framework for managing social traps in iranian public organizations

considering the challenges faced by iranian public organizations in confronting social traps—which lead to reduced productivity and diminished public trust—this study aims to design and present a comprehensive model for managing these traps. the proposed model seeks to identify influential factors and provide practical solutions to enhance decision-making processes and organizational interactions. this research adopts a qualitative approach using the grounded theory methodology. data were collected through in-depth interviews with experts and subsequently analyzed. purposeful and snowball sampling methods were employed to select participants. initially، several key individuals in the fields of public administration، information technology، law، and social sciences—who were familiar with the concept of social traps—were selected as the initial core group. based on their recommendations، other experts were identified and invited for interviews (total of 22 participants). the coding process was conducted in three phases: open coding، axial coding، and selective coding. to validate the research findings، lincoln and guba's (1985) evaluation criteria—credibility، transferability، dependability، and confirmability—were applied. inter-coder reliability was assessed using agreement between two coders، with the reliability level reaching 85 percent. ultimately، the final model of the study was confirmed and validated through expert opinions. the findings revealed that managing social traps in iranian public organizations requires attention to seven key dimensions: cognitive، behavioral، psychological-emotional، organizational، managerial، social، and ethical-value. by offering a comprehensive model for managing social traps، this research provides a significant innovation in analyzing this phenomenon within iranian public organizations. considering the multifaceted cognitive، behavioral، and organizational dimensions، the model presents novel and practical strategies for improving organizational interactions and enhancing transparency and efficiency in public institutions.