شناسایی ابعاد الگوی برنامه درسی دفاع مقدس در آموزش عالی

هدف این پژوهش، شناسایی ابعاد و مولفه‌های الگوی برنامه درسی دفاع مقدس در آموزش عالی بر اساس تحلیل ادراکات و تجربیات متخصصان این حوزه است. پژوهش حاضر به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از متخصصان حوزه دفاع مقدس و برنامه‌ریزی درسی گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و از نوع نمونه‌گیری همگون انجام گرفت و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. داده‌های گردآوری‌شده طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و در نهایت در قالب الگوی مفهومی یکپارچه سازمان‌دهی شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که پدیده محوری الگوی برنامه درسی دفاع مقدس «انتقال مفاهیم و فرهنگ دفاع مقدس» است که در تعامل با شرایط علی شامل ملی‌گرایی و هویت ملی، شرایط زمینه‌ای شامل نقش اقشار مختلف در دفاع مقدس، و شرایط مداخله‌گر شامل ارزش‌های مذهبی، اجتماعی و حمایت‌های مردمی تبیین می‌شود. راهبردهای آموزشی موثر شامل تبیین فرهنگ مقاومت، بهره‌گیری از روایت‌های تحلیلی، استفاده از فناوری‌های نوین و تقویت توانمندی مدرسین شناسایی شد. پیامدهای اجرای الگوی پیشنهادی شامل تقویت هویت ملی، ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و افزایش انسجام فرهنگی و سیاسی است. الگوی ارائه‌شده نشان می‌دهد که برنامه درسی دفاع مقدس باید ماهیتی چندبعدی، تحلیلی، ارزش‌محور و مبتنی بر تجربه داشته باشد و به‌گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر انتقال دانش تاریخی، نقش موثری در هویت‌سازی و تقویت توانمندی‌های تحلیلی و اجتماعی دانشجویان ایفا کند.

identifying the dimensions of the sacred defense curriculum model in higher education

the objective of this study was to identify the dimensions and components of a comprehensive curriculum model for the sacred defense course in higher education. this qualitative study was conducted using a phenomenological approach. data were collected through semi-structured interviews with 12 experts in sacred defense studies and curriculum design. participants were selected through purposive homogeneous sampling، and interviews continued until data saturation was achieved. data were analyzed through open، axial، and selective coding، leading to the development of an integrated conceptual model. the analysis revealed that the core phenomenon of the curriculum model is the transmission of sacred defense concepts and culture، explained through causal conditions such as national identity، contextual factors such as societal participation during the war، and intervening conditions such as religious and social values. effective educational strategies included analytical narrative approaches، incorporation of modern technologies، and enhancing instructor competencies. the model's outcomes indicated increased national identity، strengthened social responsibility، and enhanced cultural and political cohesion among learners. the proposed model demonstrates that the sacred defense curriculum must be multidimensional، analytical، value-oriented، and experience-based، aiming not only to transmit historical knowledge but also to strengthen identity formation and enhance students' analytical and social capacities.