اولویت‌بندی مولفه‌های مدل کسب‌وکار شرکت‌های دانش‌بنیان حوزۀ گیاهان دارویی با استفاده از روش رتبه‌بندی فریدمن

شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی تحقق اقتصاد دانش‌بنیان، نقش بسزایی در ایجاد ارزش‌ افزوده و درآمدزایی برای کشورها دارند. در این میان، طراحی مدل کسب‌وکار برای شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزۀ گیاهان دارویی، به‌دلیل ماهیت نوظهور این حوزه و ظرفیت‌های بالقوۀ آن، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با وجود اهمیت موضوع، تا کنون تحقیقات دانشگاهی کافی برای طراحی مدل کسب‌وکار جامع و کارآمد در حوزۀ شرکت‌های دانش‌بنیان گیاهان دارویی انجام‌ نگرفته است. درک دقیق اجزا و مولفه‌های تشکیل‌دهندۀ این شرکت‌ها و اولویت‌بندی این مولفه‌ها می‌تواند به بهبود عملکرد آنها کمک کند. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی مولفه‌های مدل کسب‌وکار شرکت‌های دانش‌بنیان حوزۀ گیاهان دارویی انجام‌ گرفته است. برای این منظور، از روش رتبه‌بندی فریدمن استفاده ‌شده و داده‌های تحقیق از طریق پرسشنامه گردآوری و با نرم‌افزار spss تحلیل ‌شده‌اند. نتایج تحلیل‌ها نشان داد که فعالیت‌های کلیدی، ساختار هزینه و منابع کلیدی از بیشترین اولویت و اهمیت برخوردارند. این نتایج بیانگر آن است که موفقیت شرکت‌های دانش‌بنیان حوزۀ گیاهان دارویی به برنامه‌ریزی دقیق در زمینۀ مدیریت منابع و هزینه‌ها و همچنین شناسایی و اجرای فعالیت‌های مهم بستگی دارد. از سوی دیگر، جریان‌های درآمدی کمترین اهمیت را در میان مولفه‌های مدل کسب‌وکار داشتند که این موضوع می‌تواند به‌معنای وجود چالش‌هایی در بازاریابی و تجاری‌سازی محصولات باشد. این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای طراحی و توسعۀ مدل‌های کسب‌وکار جامع در این حوزه استفاده شود و راهنمایی برای سیاستگذاران، پژوهشگران و مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان باشد.

prioritizing the components of the business model for knowledge-based companies in the medicinal plant sector using the friedman ranking method

knowledge-based companies play a crucial role in fostering a knowledge-driven economy، significantly contributing to value creation and national revenue generation. in this context، designing effective business models for knowledge-based companies in the medicinal plant sector is particularly important due to the emerging nature and vast potential of this field. by leveraging innovation and specialized knowledge، these companies can drive economic and social development while enhancing a country's global competitiveness. despite the significance of this subject، limited academic research has been conducted on developing comprehensive and effective business models tailored to knowledge-based companies in the medicinal plant sector. a clear understanding of the components that shape these businesses، along with prioritization of these components، can greatly enhance their performance and sustainability. therefore، this study aims to prioritize the key components of the business model for knowledge-based companies in the medicinal plant sector. to achieve this، the friedman ranking method was applied، with data collected through questionnaires and analyzed using spss software. the findings indicate that key activities، cost structure، and key resources hold the highest priority and importance. this suggests that the success of knowledge-based companies in this sector heavily depends on effective resource management، cost optimization، and the identification and execution of critical activities. conversely، revenue streams were ranked as the least important component، potentially highlighting challenges in marketing and commercialization. this study provides a foundation for designing and refining business models in the medicinal plant sector، offering valuable insights for policymakers، researchers، and business managers. future research is recommended to compare these findings with business models in other knowledge-based industries and explore strategies to enhance revenue generation.