شناسایی پیشایندها و پسایندهای زنجیرۀ ارزش گیاهان دارویی در راستای توانمندسازی بهره‌برداران مراتع ندوشن استان یزد

گیاهان دارویی به‌دلیل خواص درمانی و ارزش اقتصادی زیاد، اهمیت زیادی در بهبود کیفیت زندگی بهره‌برداران دارند. این پژوهش با هدف شناسایی پیشایندها و پسایندهای زنجیرۀ ارزش گیاهان دارویی در راستای توانمندسازی بهره‌برداران مراتع ندوشن استان یزد انجام گرفت. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت اکتشافی با استفاده از روش داده‌بنیاد و رویکرد گلیزری بوده است. داده‌ها از 30 نفر از خبرگان نظری و تجربی با سابقۀ کاری بیش از 5 سال، فعالیت پژوهشی مرتبط و همچنین بهره‌برداران گیاهان دارویی در منطقۀ ندوشن استان یزد جمع‌آوری شد. برای انتخاب مشارکت‌کنندگان از روش نمونه‌گیری هدفمند و قضاوت نظری استفاده شد. 4 کد نهایی برای پیشایندها و 7 کد نهایی برای پسایندها شناسایی شد. پیشایندها شامل عوامل اقلیمی، پتانسیل کشت، بودجه و سرمایۀ اولیه و حفظ زنجیرۀ ارزش و پسایندها شامل بهبود سلامت افراد، حمایت از تولید، توسعۀ بازار، حفاظت از محیط زیست، بهره‌وری از گیاهان دارویی، توسعۀ اقتصادی و توسعۀ فرهنگی و اجتماعی هستند. با توجه به این نتایج، تقویت زنجیرۀ ارزش گیاهان دارویی و استفادۀ بهینه از مراتع می‌تواند به توسعۀ پایدار و بهبود کیفیت زندگی در منطقه کمک کند. این پژوهش به‌ویژه بر اهمیت همکاری بین بهره‌برداران، دولت و نهادهای آموزشی با هدف بهره‌برداری بهینه از پتانسیل‌های موجود در این حوزه تاکید دارد. همچنین شناسایی و تحلیل این پیشایندها و پسایندها می‌تواند الگویی برای استفاده در دیگر مناطق مشابه در کشور باشد.

identifying the antecedents and consequences of the value chain of medicinal plants in order to empower the utilizers of nodushan rangelandsins of yazd province

medicinal plants play a crucial role in enhancing the quality of life for utilizers due to their therapeutic properties and high economic value. this study aimed to identify the antecedents and consequences of the medicinal plant value chain in order to empower the utlizers of nadushan rangelands in yazd province، iran. the research method was applied in terms of its purpose، exploratory in nature، and utilized the database method and glaser's approach. data was collected from 30 theoretical and experimental experts with more than 5 years of work experience، relevant research activities، as well as users of medicinal plants in the nadushan region of yazd province. purposeful sampling and theoretical judgment were used to select the participants. the results revealed 4 final codes for antecedents and 7 final codes for consequences. the antecedents include climatic factors، cultivation potential، funding، initial capital، and maintaining the value chain. the consequences of the chain include improving people's health، supporting production، market development، environmental protection، efficiency of medicinal plants، economic development، cultural and social development. according to the findings، strengthening the medicinal plant value chain and optimal use of rangelands can contribute to sustainable development and improve the quality of life in the region. this study emphasizes the importance of cooperation between rangeland utlizers، government، and educational institutions to efficiently utilize the potentials in this field. identifying and analyzing the antecedents and consequences can serve as a model for other similar regions in the country.