بررسی مدل هیبریدیِ هوشمند و متاورس پایه ai-ar به منظور بهبود مولفه‌های حکمرانی آب در ایران

با توجه به چالش‌های موجود در حکمرانی آب از جمله ضعف در شفافیت، مشارکت عمومی، پاسخ‌گویی و اثربخشی، ضرورت بهره‌گیری از ابزارهای فناورانه جدید احساس می‌شود. هوش مصنوعی از طریق تحلیل داده‌های پیچیده، پیش‌بینی پدیده‌هایی مانند خشکسالی و بهینه‌سازی تخصیص منابع، ظرفیت تقویت تصمیم‌سازی در سیستم حکمرانی آب را دارد. همچنین، متاورس با ایجاد محیط‌های تعاملی و چندحسی، امکان آموزش، شبیه‌سازی و افزایش مشارکت ذی‌نفعان را در سطحی نوین فراهم می‌سازد. مطالعه حاضر به‌روش توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام‌مند بیش از 100 منبع علمی در بازه زمانی 2010 تا 2025 در حوزه‌های هوش مصنوعی، متاورس و حکمرانی آب انجام شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که بهره‌گیری هم‌زمان از هوش مصنوعی و متاورس می‌تواند نقشی کلیدی در ارتقای کارایی، شفافیت و پاسخ‌گویی در فرآیند حکمرانی منابع آب ایفاء کند. برای نمونه، از طریق شبیه‌سازی پدیده‌هایی مانند خشکسالی در محیط‌های مجازی، می‌توان پیامدهای آن را برای شهروندان ملموس‌تر ساخت و انگیزه آن‌ها برای رفتارهای مسئولانه‌تر مانند صرفه‌جویی در مصرف آب را افزایش داد. همچنین، این فناوری‌ها در شرایط بحرانی مانند کم‌آبی، با فراهم‌سازی امکان تصمیم‌سازی مشارکتی، می‌توانند راهبردهای هوشمندانه‌تر و پایدارتر ارائه دهند. افزون بر این، تلفیق این دو فناوری می‌تواند شکاف بین سطوح مختلف سیاست‌گذاری و اجرا را کاهش داده و و مسیر حرکت به‌سوی الگوهای حکمرانی هوشمند را هموار کند. از جمله محدودیت‌های پژوهش، کمبود داده‌های بومی برای ارزیابی عملی چارچوب پیشنهادی است که در پژوهش‌های آتی باید مورد توجه قرار گیرد.

investigating a smart hybrid model and metaverse based on artificial intelligence-augmented reality to improve water governance components in iran

given the existing challenges in water governance, such as a lack of transparency, insufficient public participation, weak accountability, and low effectiveness, there is an increasing need to leverage innovative technological tools. artificial intelligence (ai) has the potential to enhance decision-making within water governance systems by analyzing complex data, forecasting phenomena such as drought, and optimizing resource allocation. additionally, the metaverse creates immersive, interactive, and multisensory environments that offer new opportunities for education, simulation, and enhanced stakeholder engagement. this study employs a descriptive-analytical methodology and conducts a systematic review of over 100 scientific sources published between 2010 and 2025 in the fields of ai, the metaverse, and water governance. the findings indicate that the combined use of ai and metaverse technologies can significantly improve efficiency, transparency, and accountability in water governance processes. for instance, simulating phenomena such as drought in virtual environments can make their consequences more tangible to citizens, thereby encouraging responsible behaviors such as water conservation. moreover, in critical situations like water scarcity, these technologies facilitate participatory decision-making and support the development of more intelligent and sustainable strategies. furthermore, the integration of ai and the metaverse can help bridge the gap between different levels of policymaking and implementation, paving the way for a transition toward smart and integrated governance models. a limitation of this study is the lack of localized data for practical assessment of the proposed framework, which should be addressed in future research.