کاربرد روش تصمیم‌گیری چندشاخصه برای تحقق حکمرانی مطلوب در مکان‌یابی سد زیرزمینی در حوزۀ آبخیز دشت امیرحاضر بهبهان

در پاسخ به تخریب‌های افراطی و افسارگسیختۀ منابع طبیعی، رویکردهای متعددی در حوزۀ مدیریت منابع طبیعی مطرح شده که مهم‌ترین این رویکردها می‌توان به حکمرانی خوب اشاره کرد. حکمرانی خوب منابع طبیعی برایندی از تعامل و برخاسته از کنش‌ها و واکنش‌های اجتماعی نهادی- محیطیِ همۀ گروداران است. یکی از مهم‌ترین ابعاد قابل تامل در بحث حکمرانی منابع طبیعی کنش‌ها و واکنش‌های مرتبط با بحث آب و منابع آبی مورد نیاز بهره‌برداران از جمله آب‌های زیرزمینی است. با توجه به محدودیت منابع آب، به‌کارگیری شیوه‌های نوین در مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی از اولویت‌های توسعۀ منابع آب است. در این راستا احداث سدهای زیرزمینی در انواع مختلف در مناطق خشک کشور به حل مشکل کم‌آبی و بحران آب خصوصاً برای مناطق روستایی دورافتاده در مقیاس کوچک کمک می‌کند و سبب ثبات بیشتر زندگی در این مناطق می‌شود. اولین گام در احداث سدهای زیرزمینی مکان‌یابی است. در این تحقیق با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصۀ topsis و ahp به مکان‌یابی برای احداث سدهای زیرزمینی در حوضۀ آبخیز دشت امیرحاضر پرداخته شد. معیارهای شیب، آبراهه، زمین‌شناسی، طبقات ارتفاعی، کاربری اراضی، گسل و خاک به‌عنوان شاخص‌های تعیین محل احداث سد در نظر گرفته شد. برای وزن‌دهی معیارها، از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp) و برای تلفیق نقشه‌های معیار و مکان‌یابی مناسب سدهای زیرزمینی از تکنیک topsis در کنار بهره‌گیری از قابلیت‌های نرم‌افزار arcgis استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که حدود 11 درصد مساحت حوضه دارای شرایط بسیار مناسب و 23 درصد دارای شرایط مناسب برای ایجاد سد زیرزمینی و بیش از نیمی از حوضه (52 درصد) فاقد پتانسیل برای ایجاد سد زیرزمینی است.

application of multi-attribute decision making method to achieve good governance in underground dam site selection of the amir hazer plain watershed of behbahan

in response to the excessive and uncontrolled degradation of natural resources, several approaches have been proposed in the field of natural resources management, among which good governance stands out as one of the most important issues. good governance of natural resources is an outcome of the interaction and emerges from the institutional-environmental and social actions and reactions of all stakeholders. one of the most significant aspects to consider in the field of natural resource governance is the actions and reactions related to water resources, including groundwater, which are vital to the utilizers. given the limitations of water resources, the implementation of modern techniques for the management and utilization of groundwater resources are among the priorities for water resource development. developing underground dams is a practical method for solving water shortage issue in iran and especially in remote rural areas, and consequently improving the life stability in those areas. the first step in developing underground dam is locating a proper site. the decision-making methods such as topsis and ahp were used in this study for finding an appropriate location for an underground dam in amir hazer watershed. several criteria were used for dam locating such as slope, stream, geology, elevation class, land use, fault, and soil properties and analytic hierarchy process (ahp) was applied for weighing. for site selection of the underground dam, topsis technique was implemented using arcgis and the results showed that about 11 percent of the watershed is appropriate for building the underground water reservoir and 23 percent of the area has suitable conditions, and more than half of this region (i.e. 52 percent) is inappropriate for building the underground water reservoir.