شناسایی مولفه‌های موثر بر حکمرانی منابع طبیعی (مطالعۀ موردی: شهرستان رودان)

منابع طبیعی ابزارهایی حیاتی برای توسعه و بهبود کیفیت زندگی انسان محسوب می‌شوند و مدیریت منابع طبیعی از چالش‌های مهم در مسیر توسعۀ پایدار است که به توجه ویژه‌ای نیاز دارد. این پژوهش با استفاده از نظریۀ داده‌بنیاد و رویکرد گلیزری به بررسی مولفه‌های موثر بر حکمرانی منابع طبیعی در شهرستان رودان پرداخت و تلاش کرد با شناسایی و معرفی مدل مفهومی نظام حکمرانی منابع طبیعی، چالش‌ها و فرصت‌های موجود در مدیریت منابع طبیعی این منطقه را تحلیل کند. داده‌ها با استفاده از روش گلوله‌برفی گردآوری شد که پس از 17 مصاحبه، به اشباع نظری رسید و تحلیل آن در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به شناسایی 57 کد باز، 19 کد محوری و 8 کد انتخابی انجامید. با توجه به نتایج، مدل مفهومی نظام حکمرانی منابع طبیعی در شهرستان رودان با تمرکز بر هشت کد انتخابی شامل مدیریت پایدار منابع طبیعی، حفاظت از محیط زیست، توسعۀ کشاورزی پایدار، تحلیل اکولوژیکی، مشارکت اجتماعی، پایش و ارزیابی، توسعۀ زیرساخت‌ها و آموزش و توانمندسازی به‌عنوان رویکردی جامع برای بهبود وضعیت منابع طبیعی طراحی شد. مشارکت اجتماعی به‌عنوان رکن بنیادین این مدل، بر ضرورت ایجاد روابط مثبت و اعتماد میان ذی‌نفعان محلی، دولت و سازمان‌های غیردولتی تاکید می‌کند. با توجه به تنوع فرهنگی و اقتصادی شهرستان رودان، این مدل می‌تواند ظرفیت‌های محلی را شناسایی و از آنها بهره‌برداری کند. چالش‌های موجود در فرایند مدیریت با افزایش شفافیت و ارتباطات موثر قابل حل هستند و در نهایت، این مدل می‌تواند الگویی برای دیگر مناطق باشد.

identification of effective components in natural resource governance: a case study of rudan county

natural resources are regarded as vital tools for development and enhancing the quality of human life, while the management of resources represent one of the key challenges on the path to the sustainable development, necessitating special attention. this study employs grounded theory and a glaserian approach to investigate the components influencing on the natural resources governance in rudan county. it aims to identify and present a conceptual model of the natural resources governance system, analyzing the existing challenges and opportunities in managing natural resources in the region. data collection was conducted using a snowball sampling method, which achieved theoretical saturation after 17 interviews. the analysis proceeded through three stages: open coding, axial coding, and selective coding, resulting in the identification of 57 open codes, 19 axial codes, and 8 selective codes. based on the findings, the conceptual model of the natural resources governance system in rudan county was designed with a focus on eight selective codes including: sustainable resources management, environmental protection, sustainable agricultural development, ecological analysis, social participation, monitoring and evaluation, infrastructure development, education and empowerment. social participation is emphasized as a key pillar of the developed model, highlighting the necessity of establishing positive relationships and trust among local stakeholders, government entities, and non-governmental organizations. given the cultural and economic diversity of rudan county, the model can facilitate the identification and utilization of the local capacities. meanwhile, the challenges present in the management process can be also addressed through increased transparency and effective communication; ultimately, this model can serve as a template for other regions.