کاربرد رویکرد پویایی سیستم در کشف روابط اثرگذار بر حکمرانی مطلوب در اکوسیستم‌های مرتعی

کشف و تحلیل نوع روابط و تاثیر بخش‌های اکولوژیک، اقتصادی– اجتماعی و مدیریتی بر یکدیگر و ارزیابی مسائل موجود از چالش‌های اصلی برنامه‌ریزی و مدیریت یکپارچه در اکوسیستم‌های مرتعی است. استفاده از مدل‌های پویا در تحلیل رفتار سیستم‌های پیچیده به‌دلیل نتایج قابل قبول این مدل‌ها همواره مدنظر بوده‌ است. در تحقیق حاضر از تفکر سیستمی به‌منزلۀ پلی برای ارتباط بین بخش‌های مختلف حکمرانی و همچنین درک بهتر نیروهای محرک و رابطۀ آنها با زیرسیستم‌های موجود در مراتع استفاده شده است. برای دستیابی به این هدف، عوامل تاثیرگذار بر تعادل دام و مرتع در مراتع شرق دامغان ارزیابی شد. در سطح روش‌شناختی، مقالۀ حاضر در پی توصیف ابزار پویایی سیستم و روش‌های اجرایی آن با هدف برنامه‌ریزی اکوسیستم‌های مرتعی و مدیریت جامع آنها و در گام بعدی در پی استفاده از ابزاری به‌منظور اعمال راهبردها و سیاستگذاری‌ها در مدل تهیه‌شده و در نهایت ارزیابی نتایج هر یک از راهبردها براساس آنالیز حساسیت شاخص‌هاست. در گام پیش‌ارزیابی عوامل موثر بر پایداری مراتع، محرک‌ها، فشارها، حالت‌ها، تاثیرات و پاسخ‌ها به‌وسیلۀ چارچوب dpsir شناسایی و مدل مفهومی پایداری در اکوسیستم‌های مرتعی ترسیم شد. به‌طور کلی مدل دارای سه معیار، شش زیرسیستم، 35 شاخص و 132 متغیر است. نتایج حاصل از اجرا و تحلیل حساسیت مدل حاکی از آن است که پویایی سیستم قابلیت ارائۀ دورنمایی روشن از نتایج حاصل از تصمیم‌های مدیران و سیاستگذاران بر هر یک از اجزا و همچنین لزوم تغییر نگرش در نحوۀ حکمرانی در این اکوسیستم‌ها را در پی خواهد داشت.

apply system dynamics approach to discover the relationships affecting the optimal governance in rangeland ecosystems

the discovery and analysis of types of relationships and interactions of different parts (ecological, socio-economic and administrative), as well as integrated evaluation of related issues are considered as one of the main challenges to planning and integrated management of rangeland ecosystems. to answer this need, system thinking is used to understand the driving forces and their relationship with existing subsystems in rangelands. modeling is a collaborative approach in the analysis of system behavior and is essential for the sustainable management. to achieve this objective, the factors affecting the balance between livestock and rangeland were assessed. in the pre-assessment of factors affecting the basin sustainability, the drivers, pressures, states and impacts were identified using driver-pressure-state-impact-response (dpsir) framework, and the conceptual sustainability model was drawn in rangeland ecosystems. in general, the model consists of three criteria, six subsystems, 35 indices and 132 variables. at methodological level, the present article seeks to describe the system dynamics tool and its implementation procedures for the planning and management of rangeland ecosystems. it finally seeks to provide techniques to clarify the hypothesis testing process by giving an example of rangelands in arid and testing different strategies and policies. the results of implementing that the designed model can provide a clear overview of the results of decisions made by managers and policymakers as well as changes in environmental stimuli.