جایگاه بلاکچین و قراردادهای هوشمند در اعتبارات اسنادی بر اساس ucp 600 و حقوق ایران، اروپا و آمریکا در پرتو رویه داوری بین‌المللی

تحول دیجیتال در تجارت بین‌الملل، به‌ویژه با ظهور فناوری بلاکچین و قراردادهای هوشمند، پرسش‌های بنیادینی درباره قابلیت انطباق این فناوری‌ها با نهادهای سنتی حقوق تجارت از جمله اعتبار اسنادی مطرح کرده است. اعتبار اسنادی که بر اساس مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی (ucp 600) عمل می‌کند، بر اصولی همچون استقلال تعهد بانکی، تجرید اسناد از قرارداد پایه و لزوم مطابقت دقیق اسناد استوار است؛ اصولی که در نگاه نخست، با منطق خوداجرایی و شفافیت ذاتی قراردادهای هوشمند در تعارض قرار می‌گیرند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی تطبیقی، جایگاه بلاکچین و قراردادهای هوشمند در ساختار اعتبارات اسنادی را در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا بررسی می‌کند و میزان سازگاری آن‌ها با ucp 600 را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند ucp 600 ذاتاً مبتنی بر اسناد سنتی است، اما از طریق ابزارهایی مانند eucp و پذیرش اسناد الکترونیکی، ظرفیت تفسیری لازم برای انطباق محدود با فناوری بلاکچین را داراست. در حقوق آمریکا، اصلاحات اخیر قانون تجارت متحدالشکل بستر حقوقی روشن‌تری برای اعتبارات اسنادی دیجیتال فراهم کرده، در حالی که اتحادیه اروپا رویکردی محتاطانه و تدریجی در پذیرش اسناد قابل معامله الکترونیکی اتخاذ نموده و حقوق ایران نیز فاقد مقررات خاص ناظر بر این تحول است. در پرتو رویه داوری بین‌المللی،، داوری به‌عنوان سازوکاری منعطف قادر است اختلافات ناشی از اعتبارات اسنادی مبتنی بر بلاکچین را حل‌وفصل کند، هرچند چالش‌هایی همچون ارزیابی ادله دیجیتال و تعیین قانون حاکم همچنان پابرجاست. نتیجه آنکه بلاکچین و قراردادهای هوشمند، در عین برخورداری از ظرفیت ارتقای کارایی و امنیت اعتبارات اسنادی، مستلزم بازنگری تدریجی در مقررات بین‌المللی و هماهنگی نظام‌های حقوقی داخلی با تحولات فناورانه‌اند.

the position of blockchain and smart contracts in documentary credits based on ucp 600 and the laws of iran, europe, and the united states in light of international arbitratio

digital transformation in international trade, particularly with the emergence of blockchain technology and smart contracts, has raised fundamental questions about the adaptability of these technologies to traditional institutions of trade law, including letters of credit. letters of credit, which operate based on the uniform customs and practice for documentary credits (ucp 600), are founded on principles such as the independence of the bank s obligation, the abstraction of documents from the underlying contract, and the necessity of strict compliance of documents—principles that, at first glance, appear to conflict with the self-executing logic and inherent transparency of smart contracts. this research, employing an analytical-comparative approach, examines the position of blockchain and smart contracts within the structure of letters of credit in the legal systems of iran, the european union, and the united states of america, and evaluates their compatibility with ucp 600. the findings indicate that although ucp 600 is inherently based on traditional documents, it possesses the necessary interpretive capacity for limited adaptation to blockchain technology through tools such as eucp and the acceptance of electronic documents. in u.s. law, recent amendments to the uniform commercial code have provided a clearer legal framework for digital letters of credit, while the european union has adopted a cautious and gradual approach to accepting electronic transferable documents, and iranian law lacks specific regulations governing this transformation. in light of international arbitration practice, arbitration as a flexible mechanism is capable of resolving disputes arising from blockchain-based letters of credit, although challenges such as the evaluation of digital evidence and the determination of the governing law remain persistent. the conclusion is that blockchain and smart contracts, while possessing the potential to enhance the efficiency and security of letters of credit, require gradual revisions to international regulations and the harmonization of domestic legal systems with technological developments.