مقایسه تطبیقی چارچوب حقوقی بهره‌برداری پایدار از قنات‌ها در ایران و کا]()ریز‌ها در افغانستان: نقش حقوق انرژی در مدیریت منابع آب زیرزمینی

این مقاله به بررسی تطبیقی چارچوب‌های حقوقی بهره‌برداری از قنات‌ها در ایران و کاریزها در افغانستان می‌پردازد، با تمرکز بر پیوند میان حقوق آب و حقوق انرژی و تاثیر آن بر پایداری منابع آب زیرزمینی. با استفاده از روش تحلیل تطبیقی-کیفی-کتابخانه‌ای، چالش‌های ناشی از برداشت بی‌رویه آب، یارانه‌های انرژی و ضعف نهادی تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تعارض میان سیاست‌های انرژی (مانند یارانه‌های سنگین در ایران) و قوانین آب، منجر به نابودی سیستم‌های سنتی شده، در حالی که در افغانستان، دسترسی محدود به انرژی تا حدی پایداری کاریزها را حفظ کرده است. پیشنهادهایی مانند هماهنگ‌سازی قوانین آب و انرژی، اصلاح یارانه‌ها و تعیین حریم قانونی برای حفاظت ارائه شده است. این پژوهش بر اهمیت رویکرد نکسوس آب-انرژی-حقوق برای حفظ میراث فرهنگی و زیست‌محیطی تاکید دارد.