نقدِ اجراپذیری و ریسک‌های زیست‌محیطی برنامه هفتم در آب: رویکرد تحلیلی-متوازن

بحران آب در ایران پدیده‌ای پیچیده و چندبعدی است که ریشه‌های اقلیمی، اقتصادی، نهادی و سیاسی دارد. برنامه هفتم توسعه با هدف کاهش ناترازی آبی، مجموعه‌ای از ابزارهای سیاستی از جمله راه‌اندازی بازار مبادله آب‌های نامتعارف، نصب کنتورهای هوشمند، اصلاح تعرفه‌ها و حفاظت از تالاب‌ها را پیش‌بینی کرده است. این پژوهش با استفاده از چارچوب تحلیلی چهاربُعدی نهادی، فنی، مالی-اقتصادی و اجتماعی-زیست‌محیطی، قابلیت اجرا و ریسک‌های زیست‌محیطی برنامه را ارزیابی می‌کند. روش مطالعه شامل تحلیل محتوای اسناد قانونی، مرور نظام‌مند ادبیات داخلی و بین‌المللی و تهیه ماتریس ریسک-اجراپذیری است. یافته‌ها نشان می‌دهد شکاف معناداری میان اهداف برنامه و قابلیت اجرای آن وجود دارد که ناشی از هم‌پوشانی نهادی میان نهادهای مختلف، نبود زیرساخت‌های داده‌ای یکپارچه، کمبود تامین مالی پایدار برای فناوری‌های نوین و ریسک‌های زیست‌محیطی مانند آلودگی ثانویه بازار پساب است. نتیجه‌گیری این است که تحقق اهداف برنامه هفتم منوط به تقویت نهادهای هماهنگ‌کننده، سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های فنی و ایجاد مکانیسم‌های نظارتی موثر و جامع می‌باشد.