بررسی کارکرد قُمِش های دزفول و الگوی بومی بهره برداری از قنات های رودخانه ای

یکی از میراث های ماندگار ایرانیان واختراعات شگرف آنان در طول تاریخ قنات است. در خوزستان به علت بهره مندی از منابع آب سطحی حفر قنات کمتر از دیگر مناطق رواج داشته اما این فناوری و بهره بهینه از آب با حفر قنات هایی موسوم به قُمِش همراه بوده است. شهر دزفول در مجاورت رودخانه دز بوده و کارکرد قُمِش ها انتقال آب این رودخانه از بالادست به میان بافت شهری و اراضی کشاورزی پایین دست بوده است. در واقع تفاوت قنات های رودخانه ای در این است که بجای استفاده از آب زیرزمینی از آب های سطحی و رودخانه ها استفاده شده است. تحقیق حاضر نگاهی به این قُمِش ها که هنوز هم بقایای دَردونه ها یا محل آبگیری از رودخانه و تونل های آن ها در دزفول موجود است وکارکردی در جهت بهره برداری مناسب از منابع آبی در گذشته داشته دارد. سازه هایی دستکند میان سازند کُنگلومرایی دزفول، معماری منحصر بفرد با مصالح محلی و سربطاق های متعدد در جهت سهولت دسترسی به این رشته قُمِش ها یکی از ویژگی های آن هاست.