تحلیل اثر تغییر اقلیم بر روند بارش و دما با استفاده از گزارش ششم-مطالعه موردی: حوضه آبریز تجن

پدیده تغییر اقلیم یکی از جدی‌ترین تهدیدهای قرن حاضر برای سامانه‌های هیدرولوژیکی به شمار می‌رود. تغییر در بارش و دما به طور مستقیم بر رواناب و منابع آب تاثیرگذار است. در این پژوهش به منظور ارزیابی اثرات تغییر اقلیم، داده‌های مدل‌های گردش عمومی جو (gcms) تحت سناریوهای جدید ssp مورد استفاده قرار گرفت و با بهره‌گیری از مدل ریزمقیاس‌سازی آماری sdsm، داده‌های آینده برای بارش، دمای بیشینه و کمینه تولید گردید. سپس با استفاده از مدل hec-hms رواناب سطحی شبیه‌سازی شد. برای اعتبارسنجی مدل، شاخص‌های آماری شامل ضریب همبستگی (r)، ضریب تعیین (r²)، ریشه میانگین مربعات خطا (rmse) و ضریب نش-ساتکلیف (nse) محاسبه شد. نتایج نشان داد که مدل در شبیه‌سازی دما عملکرد مطلوبی دارد (برای دمای حداقل r=0.88، r²=0.77 و nse=0.76 و برای دمای حداکثر r=0.79، r²=0.63 و nse=0.55)؛ اما شبیه‌سازی بارش با دقت پایین‌تری همراه بود (r=0.14، r²=0.02 و nse=0.44). همچنین نتایج سناریوها نشان دادند که دماهای بیشینه و کمینه روند افزایشی خواهند داشت، در حالی که بارش تغییرات نامنظمی داشته و احتمال کاهش آن در برخی سال‌ها وجود دارد. این یافته‌ها همسو با گزارش ششم ipcc (2023) و مطالعات مشابه (wang et al., 2024; liu et al., 2024; deman & boé, 2024) است و نشان می‌دهد که مدیریت منابع آب در آینده با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد شد.