امید اجتماعی در دل محرومیت: مطالعه‌ای جامعه‌شناختی بر کیفیت زندگی در مناطق حاشیه‌ای شهر قزوین

امید اجتماعی به‌عنوان یکی از مولفه‌های بنیادین پایداری اجتماعی، نقش مهمی در تاب‌آوری و بهبود زیست اجتماعی اقشار محروم ایفا می‌کند. از سوی دیگر، کیفیت زندگی در ابعاد مختلف آن از جمله سلامت جسمی و روانی، روابط اجتماعی، محیط زندگی و رضایت از زندگی، نقشی اساسی در احساس معنا و امیدواری افراد دارد و به عنوان یکی از شاخص‌های بنیادین در تحلیل وضعیت زیستی و ذهنی افراد در بافت‌های محروم شهری به شمار می‌رود. لذا، پژوهش حاضر با هدف بررسی جامعه‌شناختی رابطه بین کیفیت زندگی و امید اجتماعی در مناطق حاشیه‌ای و کمتر برخوردار شهر قزوین انجام شده است. در این مطالعه، از چارچوب نظری مبتنی بر مفاهیم سرمایه اجتماعی، محرومیت نسبی و انسجام اجتماعی بهره گرفته شده و با رویکردی کمی و پیمایشی، داده‌ها از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری شده‌اند. جامعه آماری شامل ساکنان مناطق حاشیه‌ای شهر قزوین بوده و حجم نمونه 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای جهت گردآوری اطلاعات انتخاب شده است. نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که تمامی مولفه‌های کیفیت زندگی (شامل سلامت جسمی، سلامت روانی، روابط اجتماعی، محیط زندگی و رضایت از زندگی) با امید اجتماعی رابطه‌ای مثبت و معنادار دارند. همچنین تحلیل رگرسیونی چندمتغیره بیانگر آن است که تمامی مولفه‌های کیفیت زندگی تاثیر مثبت و معناداری بر میزان امید اجتماعی افراد ساکن در این مناطق دارند. متغیرهای حاضر در مدل رگرسیونی توانسته اند 6/55 درصد از تغییرات متغیر وابسته امید اجتماعی را تبیین نمایند. بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که ارتقاء کیفیت زندگی در ابعاد مختلف آن، می‌تواند به‌طور مستقیم و موثر به افزایش امید اجتماعی در جوامع کمتر برخوردار کمک کند.