نقش برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر عدالت اجتماعی در کاهش محرومیت آموزشی و ارتقای امیدآفرینی در مناطق کمتر برخوردار

در عصر نابرابری‌های آموزشی و چالش‌های ناشی از تمرکزگرایی محتوایی، بازاندیشی در برنامه‌ریزی درسی با رویکرد عدالت اجتماعی ضرورتی انکارناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر عدالت اجتماعی در کاهش محرومیت آموزشی و ارتقای امیدآفرینی در مناطق کمتر‌برخوردار انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی‌تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع علمی معتبر داخلی بوده که با تحلیل محتوای نظریه‌های عدالت آموزشی و مطالعه اسناد ملی، ابعاد گوناگون مسئله بررسی شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که مولفه‌هایی مانند بومی‌سازی محتوا، مشارکت معلمان و جوامع محلی، تقویت هویت فرهنگی، و آموزش معلمان در حوزه‌های بین‌فرهنگی، نقش موثری در تحقق عدالت آموزشی و ارتقای انگیزه در دانش‌آموزان مناطق محروم دارند. همچنین موانعی همچون تمرکزگرایی شدید، فقر محتوای بومی، ضعف سیاست‌گذاری فرهنگی و کمبود منابع مالی، اجرای موثر این رویکرد را با مشکل مواجه کرده‌اند. در نتیجه، بازسازی ساختار محتوای درسی بر پایه مولفه‌های فرهنگی، اجتماعی و بومی، همراه با آموزش معلمان و تولید منابع محلی، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه عادلانه آموزشی در سراسر کشور باشد. پیشنهاد می‌شود در سیاست‌های کلان آموزش و پرورش، انعطاف‌پذیری منطقه‌ای، حمایت نهادی از تولید محتوای بومی و ارزیابی مستمر عدالت آموزشی، به‌عنوان راهبردهای بنیادین مورد توجه قرار گیرد.