ارائه الگوی رفاه مبتنی بر شواهد و تجربیات برای مقایسه کارایی و جامعیت نظام‌های تامین اجتماعی

نظام‌های تامین اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی رفاه و عدالت اجتماعی، نقش اساسی در تضمین امنیت معیشتی و پایداری اقتصادی جوامع ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی رفاه مبتنی بر شواهد و تجربیات جهانی برای ایران انجام شده است. روش تحقیق از نوع کاربردی – تحلیلی بوده و با رویکرد مقایسه‌ای و تحلیل چندمعیاره (mce) صورت گرفته است. در این مطالعه، نظام‌های تامین اجتماعی شش کشور منتخب شامل سوئد، آلمان، فرانسه، کانادا، استرالیا و ایالات متحده بر اساس پنج شاخص کلیدی یعنی جامعیت پوشش، تنوع خدمات و مزایا، عدالت در توزیع مزایا، پایداری مالی و ساختار نهادی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها از منابع ثانویه استخراج و با استفاده از مدل topsis تحلیل شدند. نتایج نشان داد که کشورهای دارای نظام رفاهی جامع و هماهنگ مانند سوئد و آلمان در رتبه‌های برتر قرار دارند، در حالی‌که نظام‌های مبتنی بر بازار نظیر ایالات متحده و استرالیا در شاخص عدالت اجتماعی و جامعیت پوشش عملکرد ضعیف‌تری دارند. بر اساس یافته‌ها، الگوی تلفیقی سه‌سطحی رفاه اجتماعی به‌عنوان مدل پیشنهادی برای ایران ارائه گردید که ترکیبی از پوشش پایه حمایتی، بیمه‌ای و تکمیلی است. اجرای این الگو می‌تواند با ارتقای عدالت، کارایی و پایداری مالی، زمینه‌ساز تحول در نظام تامین اجتماعی ایران شود.

providing a welfare model based on evidence and experiences to compare the efficiency and comprehensiveness of social security systems

social security systems, as one of the main pillars of welfare and social justice, play a vital role in ensuring the livelihood security and economic stability of societies. this study aims to propose an evidence-based welfare model for iran, drawing on global experiences and best practices. the research employs an applied–analytical approach using a comparative and multi-criteria analysis (mce) framework. six selected countries—sweden, germany, france, canada, australia, and the united states—were evaluated based on five key indicators: coverage comprehensiveness, diversity of services and benefits, equity in benefit distribution, financial sustainability, and institutional structure. data were extracted from secondary sources and analyzed through the topsis method.the findings revealed that countries with comprehensive and coordinated welfare systems, such as sweden and germany, ranked highest overall, while market-based systems like those of the united states and australia demonstrated weaker performance in social equity and coverage comprehensiveness. based on these findings, a three-tier integrated welfare model is proposed for iran, combining basic social protection, insurance-based, and supplementary schemes. implementing this model can enhance equity, efficiency, and financial sustainability, thereby enabling fundamental transformation in iran’s social security system.