ضرورت توجه به فرآیند تفهیم اتهام نوجوانان در نظام کیفری ایران

تفهیم اتهام، به عنوان یکی از حقوق دفاعی مهم متهمان است و باید به شیوه ای قابل فهم و به زبانی ساده به متهم فهمانده شود، نقشی محوری در تضمین دادرسی عادلانه دارد. با توجه به امکان آسیب ‌پذیری بیشتر جسمی، روانی و اجتماعی نوجوانان در مقایسه با بزرگسالان، ضرورت حمایت قانونی ویژه از ایشان در زمینه حقوق دفاعی به‌ویژه حق تفهیم اتهام متناسب با شرایط ایشان به نحوی که با رویکردی متناسب با سطح درک و شرایط روانی‌ آنان باشد را روشن می سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد که علیرغم پیشرفت‌های تقنینی بسیار در نظام کیفری ایران، قانون‌گذار تاکنون اقدام مشخصی در جهت تضمین این حق برای نوجوانان انجام نداده است. تنها سند حقوقی که به صراحت از حق آگاهی نوجوانان از اتهام و دلایل آن حمایت می‌کند، سند ملی حقوق کودک و نوجوان می باشد، درحالی که قوانین عام مانند قانون آیین دادرسی کیفری در این زمینه ساکت اند. با این وجودباید اظهار داشت که اطلاق مواد مرتبط به این حق برای عموم متهمان، برای نوجوانان متهم کافی نیست و نیاز است تا سیاست گذاران کیفری و تقنینی با در نظرگرفتن شرایط ویژه نوجوانان مانند عدم بلوغ اجتماعی و امکان آسیب ‌پذیری روانی بیشترآنان به نسبت سایرمتهمان به این مسئله توجه داشته و در این زمینه اقدامات لازم را در جهت حمایت بیشتر و تضمین دادرسی عادلانه ایشان انجام دهند.