هدفمندی یارانه‌ها و عدالت اجتماعی: نقد خط‌مشی از منظر سیاست‌پژوهی

این مقاله با رویکرد سیاست‌پژوهی به‌نقد سیاست «هدفمندی یارانه‌ها» در ایران از منظر عدالت اجتماعی می‌پردازد. سیاست‌پژوهی به‌عنوان حلقه واسط میان نظریه و عمل، با روش‌شناسی تحلیلی-انتقادی، تاثیرات این سیاست را بر توزیع منابع و کاهش نابرابری‌ها بررسی می‌کند. پژوهش حاضر با تحلیل چندسطحی (از طراحی تا اجرا و پیامدها) نشان می‌دهد که این سیاست نتوانسته به اهداف عدالت‌محور خود دست یابد و در مواردی به تشدید نابرابری‌های ساختاری انجامیده است. چالش‌های نظری (عدم بهره‌گیری از الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت)، مشکلات اجرایی (فقدان حکمرانی مطلوب)، غفلت از ابعاد چندگانه عدالت و نبود سازوکارهای پایش و بهبود، از جمله عوامل این ناکامی شناسایی شده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که تحقق عدالت اجتماعی مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد اقتصادی، رفاهی، و اجتماعی، طراحی سازوکارهای حکمرانی کارآمد و تلفیق دانش بومی با علوم متعارف است. این تحلیل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای بازطراحی سیاست‌های آتی در حوزه یارانه‌ها و عدالت اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.