از سردرگمی سیاستی تا زایش پیوست ها: مروری بر مسئله پیوست نگاری در حکمرانی ایرانی

باوجود تاکید سیاست ها و قوانین متعدد بر اجتماعی سازی سیاست ها؛ اما همچنان توجیه فنی، اقتصادی و سیاسی بر توجیه اجتماعی غالب بوده است؛ به نحوی که ضعف سویه‌‌های اجتماعی در تصمیم‌‌سازی و تصمیم‌‌گیری آشکار است.با عنایت به این مسئله، مقاله حاضر موضوع پیوست نگاری در ایران را مورد بررسی قرار داده است و دلایل عدم استقرار و اجرا نشدن این ساحت زیربنایی سیاستگذاری را بررسی نموده است. یافته ها حاکی از آن است نظام پیوست نگاری در ایران همچنان در عمل، در هزارتوی دیوان سالاری پیچیده، رقابت‌های بین‌دستگاهی، تعارض منافع نهادینه، بی‌اعتنایی مزمن به داده‌های علمی، و فقدان شفافیت و پاسخگویی، به مانعی دست‌وپاگیر، ابزاری برای مشروعیت‌بخشی صوری به تصمیمات از پیش تعیین‌شده و پوششی برای تداوم الگوهای ناپایدار توسعه تبدیل شده است. این نگاه کارویژه های پیوست اجتماعی را به عنصر سطحی از پیوست رسانه ای برای توجیه عملکرد خود تقلیل داده است. این استحاله تدریجی اما عمیق، محصول برهم‌کنش مجموعه‌ای از عوامل نهادی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است. تکثر بی‌رویه و ناهماهنگ انواع پیوست‌ها، غلبه منافع سازمانی و اقتصادی بر ملاحظات کارشناسی در قلب نهادهای ناظر، شکاف عمیق میان تولید دانش در مراکز علمی و کاربرد آن در عرصه اجرا، فرهنگ محرمانگی و پنهانکاری که دسترسی به اطلاعات را به امری پرهزینه و گاه ناممکن بدل کرده، ضعف شدید ظرفیت‌های کارشناسی و فنی در بدنه دولت و بخش مشاوره و فقدان ضمانت اجراهای موثر برای تخلفات، همگی چون تار و پودی درهم‌تنیده، کارایی و اثربخشی نظام ارزیابی تاثیر را به نازل‌ترین سطح ممکن رسانده‌اند.