آیا جدایی زیستگاهی ماهیان در خلیج فارس منجر به جدایی ژنتیکی می شود: مطالعه موردی گل خورک (boleophthalmus dussumieri)

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر جدایی زیستگاهی بر جدایی ژنتیکی ماهی گل خورک (boleophthalmus dussumieri) در سواحل شمالی خلیج فارس انجام شد. نمونه‌برداری از سه منطقه گویان آبادان (خوزستان)، دلوار (بوشهر) و خورآبی (هرمزگان) در سال 1396 صورت گرفت. از ژن سیتوکروم b میتوکندریایی به عنوان نشانگر مولکولی برای تعیین تفاوت‌های ژنتیکی و هاپلوتیپی استفاده شد. نتایج نشان داد که تنوع هاپلوتیپی (ho) در مناطق گویان، دلوار و خورآبی به ترتیب 929/0، 667/0 و 952/0 بود که بیانگر تنوع ژنتیکی بالا در این جمعیت‌هاست. تحلیل‌های تبارشناسی و شبکه هاپلوتیپی نشان داد که جمعیت‌ها از نظر ژنتیکی تفاوت معناداری دارند، اما این تفاوت‌ها به طور کامل با توزیع جغرافیایی همخوانی نداشت. بیشترین تفاوت ژنتیکی بین جمعیت‌های دلوار و خورآبی و کمترین تفاوت بین گویان و خورآبی مشاهده شد. همچنین، نتایج آزمون amova نشان داد که 91/46 درصد از واریانس ژنتیکی مربوط به تفاوت بین جمعیت‌ها و 09/52 درصد مربوط به تفاوت درون جمعیت‌هاست. این یافته‌ها حاکی از آن است که عوامل محیطی و جغرافیایی نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار ژنتیکی این گونه ایفا می‌کنند. با توجه به اهمیت اکولوژیکی و نقش این ماهی در زنجیره غذایی، حفظ تنوع ژنتیکی آن برای مدیریت پایدار ذخایر زیستی خلیج فارس ضروری است. این مطالعه می‌تواند به عنوان پایه‌ای برای برنامه‌ریزی‌های حفاظتی و مدیریتی در آینده مورد استفاده قرار گیرد.