صید با قلاب و پایداری زیست‌محیطی: مروری بر چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکارهای مدیریتی

صید با قلاب، در قالب صید ورزشی، تفریحی و تجاری (اعم از صید انفرادی یا استفاده از سیستم‌های لانگ‌لاین)، به‌عنوان یکی از روش‌های نسبتاً انتخابی، از جایگاه ویژه‌ای در مباحث مدیریت شیلات پایدار برخوردار است. این شیوه نسبت به روش‌هایی مانند ترالینگ، تاثیرات زیست‌محیطی کمتری بر زیستگاه‌ها و گونه‌های غیرهدف داشته و در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند ابزاری موثر برای تامین معیشت جوامع محلی، کاهش صید بی‌رویه و حفظ ذخایر آبزیان باشد. بررسی منابع علمی و گزارش‌های میدانی، نشان می‌دهد که عواملی نظیر طراحی قلاب (به‌ویژه استفاده از قلاب‌های دایره‌ای)، نوع و تعداد قلاب‌ها، موقعیت مکانی و زمانی صید، و نوع طعمه مورد استفاده، نقش مهمی در کاهش مرگ‌ومیر گونه‌های غیرهدف، افزایش نرخ زنده‌مانی در رهاسازی، و ارتقای کارایی زیست‌محیطی این روش دارند. همچنین، شواهدی وجود دارد که استفاده از ابزارهای کاهش‌دهنده صید جانبی مانند نخ‌های رنگی، قلاب‌های مغناطیسی و مکانیزم‌های بازدارنده برای پستانداران و لاک‌پشت‌ها، توانسته‌اند میزان اثرات منفی را تا حد قابل توجهی کاهش دهند. در عین حال، چالش‌هایی نظیر گم‌شدن تجهیزات صید، زباله‌های دریایی ناشی از قلاب‌ها و خطوط رهاشده، و نبود سازوکارهای بازیابی و ثبت دیجیتالی تجهیزات، از جمله تهدیدات محیط زیستی مهم به‌شمار می‌آیند. برخی مطالعات، از دست رفتن سالانه میلیاردها قلاب و صدها کیلومتر نخ صید را به‌عنوان منبعی جدی از آلودگی پنهان در دریاها معرفی کرده‌اند. نتایج مرور مطالعات همچنین نشان می‌دهد که اجرای برنامه‌های مشارکتی با صیادان، تدوین آیین‌نامه‌های منطقه‌ای متناسب با شرایط اکولوژیک و اجتماعی، ارائه مشوق‌های اقتصادی برای استفاده از تجهیزات کم‌اثرتر، و بهره‌گیری از فناوری‌های ردیابی و بازیابی تجهیزات، می‌تواند کارآمدی و پایداری این روش صید را در مقیاس‌های مختلف افزایش دهد. در مجموع، با ترکیب رویکردهای فنی، اجتماعی و مدیریتی، صید با قلاب پتانسیل آن را دارد که به‌عنوان الگویی برای ماهیگیری پایدار مورد بازنگری و گسترش قرار گیرد.

hook-and-line fishing and environmental sustainability: a review of challenges, opportunities, and management strategies

hook and line fishing, encompassing recreational, sport, and commercial activities (including individual fishing and long-line systems), is recognized as a relatively selective method with a significant role in sustainable fisheries management. compared to more destructive methods such as trawling, it has lower environmental impacts on habitats and non-target species, and when properly managed, can serve as an effective tool for supporting local livelihoods, reducing overfishing, and conserving aquatic stocks. reviewing scientific sources and field reports indicates that factors such as hook design (notably the use of circle hooks), the type and number of hooks, spatial and temporal fishing patterns, and bait types play key roles in reducing mortality of non-target species, improving post-release survival rates, and enhancing the ecological efficiency of this method. evidence also shows that the use of by-catch reduction devices, such as colored lines, magnetic hooks, and deterrent mechanisms for marine mammals and turtles, has significantly mitigated negative impacts. nevertheless, challenges such as gear loss, marine debris from abandoned hooks and lines, and lack of digital tracking and retrieval systems remain critical environmental threats. some studies highlight the annual loss of billions of hooks and hundreds of kilometers of fishing lines as a serious source of hidden pollution in marine ecosystems. study findings also suggest that implementing participatory programs with fishers, developing regional regulations tailored to ecological and social conditions, offering economic incentives for low-impact gear use, and employing tracking and recovery technologies can improve the efficiency and sustainability of hook and line fishing at various scales. overall, integrating technical, social, and managerial approaches positions hook and line fishing as a promising model for sustainable fisheries