ارزیابی ارتباط فرونشست با زمینلرزه، مطالعه موردی دشت سلماس و زمین لرزه خوی

فرونشست زمین یکی از مخاطرات مهم ژئومحیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که عمدتاً ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی و تغییرات ژئومکانیکی در لایه‌های زیرسطحی می‌باشد. در این پژوهش، با استفاده از داده‌های راداری sentinel-1 و تکنیک insar، روند فرونشست در دشت سلماس طی سال‌های 2021 تا 2024 مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که نرخ فرونشست در سال‌های 2021 و 2022 به‌ترتیب 5.2 و 4.6 سانتی‌متر در سال بوده و پیش از زلزله بهمن 1401 به 1.5 سانتی‌متر کاهش یافته، اما پس از زلزله به 14.7 سانتی‌متر افزایش یافته و در سال 2024 به 12.5 سانتی‌متر رسیده است. تلفیق نتایج insar با داده‌های محیطی نشان داد که بیشترین فرونشست در نواحی با شیب کم، خاک‌های تراکم‌پذیر، آبرفت‌های نرم، افت شدید سطح ایستابی و مجاورت گسل‌های فعال رخ داده و اراضی کشاورزی بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند. این مطالعه بر ضرورت پایش مستمر فرونشست و مدیریت یکپارچه منابع آب و کاربری اراضی در مناطق آسیب‌پذیر تاکید دارد.