پتانسیل استفاده از هوش مصنوعی برای تحول توسعه‌های استانی

هوش مصنوعی (ai) دیگر تنها یک فناوری نوظهور محسوب نمی‌شود، بلکه به ابزاری راهبردی برای تحول در توسعه‌های استانی تبدیل شده است. این فناوری با بازآفرینی شیوه‌های مدیریت خدمات عمومی، برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها و تدوین سیاست‌ها، به استان‌ها امکان می‌دهد تا با دقت و کارآمدی بیشتری به چالش‌های پیچیده حکمرانی پاسخ دهند. پژوهش حاضر با مرور 22 مقاله‌ی علمی منتشرشده بین سال‌های 2019 تا 2025، ابعاد مختلف به‌کارگیری هوش مصنوعی در سطح استانی را بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که این فناوری در پنج حوزه اصلی بیشترین تاثیر را داشته است: اصلاح حکمرانی، سلامت عمومی و فراگیری اجتماعی-اقتصادی، برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها و بهینه‌سازی شهری، توسعه پایدار و گذار به مصرف کم‌کربن، و سیاست هوشمند و تاب‌آوری اقتصاد دیجیتال. مطالعات اولیه در سال‌های 2019 و 2020 بیشتر بر چارچوب‌های مفهومی و سیاستی تمرکز داشتند و بر ضرورت حکمرانی اخلاقی و ظرفیت نهادی تاکید می‌کردند. در مقابل، پژوهش‌های اخیر (2025–2023) نشان می‌دهند که بسیاری از استان‌ها اکنون در حال اجرای عملی پروژه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی هستند. این ترکیب از دیدگاه‌های نظری و شواهد تجربی حاکی از آن است که بهره‌گیری موفق از هوش مصنوعی در توسعه استانی نه تنها به توانمندی‌های فنی بلکه به کیفیت داده‌ها، شفافیت، و وجود نهادهای کارآمد وابسته است. در انتهای این پژوهش، توصیه‌هایی کاربردی برای استان سیستان و بلوچستان ارائه گردیده است.

the potential of using artificial intelligence to transform provincial developments

artificial intelligence (ai) is no longer just an emerging technology, but has become a strategic tool for transforming provincial development. by reinventing methods of public service management, infrastructure planning, and policy formulation, it enables provinces to respond to complex governance challenges with greater precision and efficiency. this study reviews 22 scientific articles published between 2019 and 2025 to examine the various dimensions of ai deployment at the provincial level. the results show that the technology has had the greatest impact in five main areas: governance and bureaucratic reform, public health and socioeconomic inclusion, infrastructure planning and urban optimization, sustainable development and low-carbon transition, and smart policy and digital economy resilience. early studies in 2019 and 2020 focused more on conceptual and policy frameworks, emphasizing the need for ethical governance and institutional capacity. in contrast, recent research (2023–2025) shows that many provinces are now implementing ai-based projects. this combination of theoretical perspectives and empirical evidence suggests that the successful use of ai in provincial development depends not only on technical capabilities but also on data quality, transparency, and the existence of efficient institutions. at the end of this research, practical recommendations are provided for sistan and baluchestan province