تحول دیجیتال در آموزش عالی: درک استادان و مدیران از فرصت‌ها و چالش‌های یکپارچه‌سازی فرایندهای آموزشی در دانشگاه‌

تحول دیجیتال به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت آموزش عالی، دانشگاه‌ها را ناگزیر ساخته است تا فرایندهای آموزشی، پژوهشی و سازمانی خود را در راستای فناوری‌های نوین بازتعریف کنند. هدف این پژوهش، واکاوی تجربه‌ی زیسته‌ی اعضای هیئت علمی و مدیران دانشگاه علامه طباطبائی از پدیده‌ی تحول دیجیتال و درک آنان از فرصت‌ها و چالش‌های آن در بستر آموزش عالی بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش پدیدارشناسی توصیفی کلایزی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 14 نفر از استادان و مدیران دانشگاه علامه طباطبائی بودند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل گردید. یافته‌ها منجر به استخراج پنج مقوله‌ی اصلی شامل «درک دوگانه از مفهوم تحول دیجیتال»، «چالش‌های فرهنگی و سازمانی»، «فرصت‌های فناورانه در یادگیری»، «رهبری و سرمایه انسانی دیجیتال» و «بازطراحی فرایندها و ساختار دانشگاهی» شد. نتایج نشان داد که تجربه‌ی استادان در مواجهه با تحول دیجیتال، ترکیبی از نگرانی نسبت به از‌دست‌رفتن ارزش‌های سنتی آموزش و امید به ارتقای کیفیت یادگیری از طریق فناوری است. بر این اساس، تحقق واقعی تحول دیجیتال مستلزم بازنگری در فرهنگ سازمانی، ارتقای مهارت‌های دیجیتال اعضای هیئت علمی و بازطراحی سیاست‌ها و ساختارهای آموزشی در سطح کلان دانشگاه است.

digital transformation in higher education: faculty and administrators’ perceptions of opportunities and challenges in integrating educational processes

digital transformation has emerged as a crucial paradigm in higher education, compelling universities to redefine their teaching, research, and organizational processes through the lens of new technologies. the present qualitative study aimed to explore the lived experiences of faculty members and administrators at allameh tabataba’i university regarding digital transformation and their perceptions of its opportunities and challenges within the academic context. using a descriptive phenomenological approach based on colaizzi’s seven-step method, semi-structured interviews were conducted with fourteen purposefully selected participants until theoretical saturation was achieved. data analysis revealed five overarching themes: a dual understanding of digital transformation, cultural and organizational challenges, technological opportunities for learning, digital leadership and human capital, and redesigning university processes and structures. the findings indicated that participants perceived digital transformation as a complex, paradoxical experience—balancing concerns about losing traditional academic values with optimism about improving teaching and learning quality through technology. the study concludes that realizing genuine digital transformation in higher education requires revisiting organizational culture, enhancing digital competencies among faculty, and reforming institutional policies and structures at the systemic level.