مدل مفهومی معماری فرآیندهای سازمانی: نمایش چندبعدی فرآیندها در نمودار دایره‌ای

در این مقاله یک مدل مفهومی نوآورانه برای معماری فرآیندهای سازمانی ارائه شده است. این مدل، فرآیندهای سازمان را به صورت چندبعدی در قالب یک نمودار دایره‌ای ترسیم می‌کند. در این نمودار هر قطاع دایره نمایانگر یک واحد سازمانی است که بخش‌هایی وابسته به یک معاونت، با رنگ مشابه گروه‌بندی شده‌اند. رنگ‌بندی قطعات دایره‌ای، وضعیت صفی (فرآیندهای عملیاتی) یا ستادی (فرآیندهای پشتیبانی) را نشان می‌دهد. دایره‌های هم‌مرکز داخلی در هر قطاع، وضعیت دستی یا مکانیزه بودن فرآیندها را مشخص می‌کنند و با قرار دادن فرآیندهای مکانیزه در یک حلقه داخلی و فرآیندهای دستی در حلقه بیرونی نمایش داده می‌شوند. ارتباط میان فرآیندها با پیکان‌های جهتی مشخص می‌شود (برای مثال جریان اطلاعات یا خروجی‌های فرآیندها). همچنین، برای هر فرآیند می‌توان برنامه زمانی مکانیزاسیون (سال یا فاز موردنظر) را به صورت برچسب زمانی یا نماد مخصوص روی نمودار اضافه کرد. ارتباط فرآیندها با آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های سازمانی نیز با پیکان‌های جداگانه و نمادهایی نظیر خطوط چین‌دار نمایش داده می‌شوند تا انطباق فرآیندها با مقررات مشخص شود. این مدل مفهومی، الهام‌گرفته از مفاهیم معماری سازمانی و مدیریت فرآیند کسب‌وکار است، و در نهادهایی مانند پارک‌های علم و فناوری قابل کاربرد است؛ اما طراحی آن به گونه‌ای است که در هر سازمانی با ساختار مشابه قابل تعمیم است. بدین ترتیب، این مدل دیدی جامع از طراحی و پیوندهای فرآیندی در سطح کلان ارائه می‌دهد که می‌تواند در تحلیل، بهینه‌سازی و یکپارچه‌سازی فرآیندهای سازمانی کمک کند.

conceptual model of enterprise process architecture: multidimensional representation of processes in a pie chart

this study introduces an innovative conceptual model for designing the architecture of organizational processes. the proposed model visualizes key dimensions of processes—such as process type (core/support), organizational unit, associated directorate, manual or automated status, automation scheduling, inter-process relationships, and regulatory/documentary dependencies—simultaneously within a radial diagram. each sector of the diagram represents an organizational unit, with color-coding distinguishing between core (operational) and support (administrative) processes. concentric circles reflect the degree of process automation, while directional arrows depict process interactions, and dashed lines illustrate connections to official policies, procedures, or regulations. this model, inspired by enterprise architecture and business process management principles, offers a unified and multidimensional visualization that can be adopted by various organizations, particularly science and technology parks. its primary aim is to support strategic decision-making, facilitate digital transformation planning, prioritize process automation projects, and enhance structural transparency. the model s integrative design provides a holistic overview of the organizational process landscape, thus enabling improved alignment, control, and optimization of processes.