تبیین رابطه شکاف نقدینگی و ‌بی ثباتی مالی با تاکید بر چالش های عصر دیجیتال

هدف: شکاف نقدینگی به عنوان یک متغیر ساختاری در نظام بانکی، اگرچه لازمه کارکرد واسطه‌گری مالی است، اما همزمان منشا اصلی ریسک‌های سیستمیک محسوب می‌شود این پژوهش با هدف تبیین مکانیسم پیوند میان «عدم تطابق نقدینگی در سطح بنگاه» و «ثبات مالی در سطح کلان»، تحولات این حوزه را با تاکید بر شواهد پس از بحران مالی 2008 و چالش‌های عصر دیجیتال بررسی می‌کند..روش‌شناسی: این مطالعه از نوع مروری با رویکرد «سنتز مفهومی» است که طی آن مبانی نظری، شواهد تجربی و اسناد سیاستی (شامل گزارش‌های بازل و imf) مورد تحلیل و جمع بندی قرار گرفته‌اند.یافته‌ها: بررسی مبانی نظری نشان می‌دهد که عملیات تبدیل سررسید، بانک‌ها را ذاتاً در برابر هجوم سپرده‌گذاران آسیب‌پذیر کرده و ناترازی نقدینگی از طریق دو کانال اصلی «ارتباطات بین‌بانکی» و «فروش اضطراری دارایی‌ها» به سایر اجزای سیستم سرایت می‌کند. مرور شواهد تجربی حاکی از آن است که بحران 2008 عمدتاً ناشی از اتکای بیش‌ازحد به «تامین مالی عمده‌فروشی کوتاه‌مدت» بود؛ حال آنکه ورشکستگی‌های 2023 (مانند بانک سیلیکون ولی) پارادایم جدیدی تحت عنوان «هجوم بانکی دیجیتال» را آشکار کرده‌اند که در آن سرعت خروج منابع، فرصت مداخله را از تنظیم گر سلب می‌کند.نتیجه‌گیری: اگرچه استقرار ابزارهای احتیاطی کلان بازل 3 (نظیر lcr و nsfr) تاب‌آوری شبکه بانکی را ارتقا داده است، اما این ابزارها با محدود کردن خلق نقدینگی می‌توانند بر سودآوری اثر منفی بگذارند. بنابراین، تضمین ثبات مالی پایدار نیازمند گذار از رویکرد واکنشی به رویکرد پیشگیرانه، «یکپارچگی سیاست‌های پولی و احتیاطی» و تدوین مقرراتی سازگار با سرعت تحولات دیجیتال است.

explaining the relationship between liquidity mismatch and financial instability with an emphasis on digital age challenges

objective: liquidity mismatch serves as a fundamental structural variable within the banking system; while essential for financial intermediation, it simultaneously constitutes a primary source of systemic risk. this study aims to elucidate the mechanistic link between firm-level liquidity mismatch and macro-level financial stability, examining the evolution of this landscape with a specific focus on post-2008 financial crisis evidence and the challenges posed by the digital era.methodology: employing a conceptual synthesis approach, this review integrates and analyzes theoretical foundations, empirical evidence, and policy documents, including reports from the basel committee and the imf.findings: theoretical analysis reveals that maturity transformation inherently exposes banks to depositor runs, allowing liquidity imbalances to propagate to the broader system via two primary contagion channels: interbank linkages and asset fire sales. empirical evidence indicates that the 2008 crisis was largely driven by excessive reliance on short-term wholesale funding. conversely, the 2023 failures (e.g., silicon valley bank) have unveiled a new paradigm termed digital bank runs, characterized by a velocity of fund withdrawals that deprives regulators of the necessary intervention window.conclusion: although the implementation of basel iii macroprudential tools (such as lcr and nsfr) has enhanced banking sector resilience, these instruments may negatively impact profitability by constraining liquidity creation. consequently, ensuring sustainable financial stability necessitates a transition from reactive to proactive approaches, the integration of monetary and prudential policies, and the formulation of regulatory frameworks adaptable to the velocity of digital transformations.