مدیریت یکپارچه ریسک در شهرهای صنعتی: مطالعه تطبیقی مدل‌های موفق جهانی در افزایش تاب‌آوری شهرک‌های صنعتی ایران

شهرک‌های صنعتی به عنوان موتورهای محرک اقتصاد ملی، نقشی حیاتی در تولید، اشتغال و زنجیره‌های تامین ایفا می‌کنند. با این حال، این مراکز صنعتی در برابر طیفی از مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت – از زلزله و سیل گرفته تا انفجارهای صنعتی و تغییرات اقلیمی – آسیب‌پذیر هستند. گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که بیش از 70 درصد حوادث صنعتی در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد و ایران سالانه میلیاردها دلار خسارت ناشی از ریسک‌های صنعتی متحمل می‌شود. در چنین بستری، مفهوم مدیریت یکپارچه ریسک و تاب‌آوری به عنوان رویکردی کلیدی در ادبیات جهانی مطرح شده است. چارچوب‌هایی چون iso 31000 و چارچوب sendai بر ضرورت رویکرد سیستمی به ریسک، هم‌افزایی بین نهادها، و بازتوانی سریع جوامع صنعتی تاکید دارند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، مدل‌های موفق جهانی در حوزه مدیریت ریسک در شهرک‌های صنعتی – همچون دره ruhr آلمان، jurong سنگاپور را بررسی کرده و با وضعیت ایران مقایسه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در ایران ضعف در هماهنگی بین سازمانی، تمرکز صنایع در مناطق پرخطر، و فقدان چارچوب بومی برای تاب‌آوری، شکاف جدی ایجاد کرده است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل کلیدی موفقیت مدل‌های جهانی و ارائه راهکارهای بومی‌سازی‌شده برای افزایش تاب‌آوری شهرک‌های صنعتی ایران است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل تطبیقی کیفی–کمی، شامل مرور اسناد بین‌المللی، مصاحبه با خبرگان است. نتایج نشان داد که بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، مشارکت عمومی–خصوصی و ایجاد نظام داده‌محور، می‌تواند به ارتقای تاب‌آوری در شهرک‌های صنعتی ایران منجر شود.