مدل‌سازی و توسعه شاخص خشکسالی با در نظر گرفتن قابلیت‌اطمینان، تاب‌آوری و آسیب‌پذیری در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

خشکسالی یکی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی به شمار می‌رود که در بسیاری از مناطق جهان، به‌ویژه در کشورهای واقع در نواحی خشک و نیمه‌خشک همچون ایران رخ داده و آثار گسترده‌ای بر جامعه و محیط‌زیست برجای می‌گذارد. در این میان، دریاچه ارومیه طی دوره 1373 تا 1401 با بحرانی کم‌سابقه مواجه شده و در معرض خشک‌شدن فاجعه‌آمیز قرار گرفته است.پژوهش حاضر با هدف درک عمیق‌تر از خطرات خشکسالی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه انجام شده است. در این راستا، شاخص بارش استانداردشده (spi ) به‌عنوان یکی از معتبرترین شاخص‌های خشکسالی در 55 ایستگاه هواشناسی و در مقیاس‌های زمانی 1، 3، 6 و 9 ماهه محاسبه و تحلیل گردید. همچنین برای بررسی پایداری شرایط خشکسالی، شاخص‌های قابلیت اطمینان، تاب‌آوری و آسیب‌پذیری بر پایه سری‌های زمانی spi مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در مقیاس یک‌ماهه، امتداد شمال‌غربی–جنوب‌شرقی مرز میان نواحی خشک و مرطوب حوضه را مشخص می‌کند. در مقیاس سه‌ماهه، این الگو همچنان تداوم داشت، هرچند جهت آن به صورت شرقی–غربی تغییر یافت. در بازه‌های بلندمدت نیز الگوهای مشابهی مشاهده شد اما محدوده نواحی خشک و مرطوب جابه‌جا گردیدند. به‌طور کلی، یافته‌ها بیانگر آن است که الگوهای شناسایی‌شده بازتابی از ویژگی‌های طبیعی خشکسالی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه هستند.