چشم انداز شهر رشت در افق 1410: طراحی شهری مبتنی بر تاب آوری، انسان محوری و توسعه هوشمند

رشد شتابان جمعیت شهری و تمرکز فعالیت‌ها در مراکز شهری، موجب چالش‌هایی نظیر تخریب محیط‌زیست، فرسودگی زیرساخت‌ها و کاهش کیفیت زندگی شده است. این وضعیت، نیاز به بازنگری در الگوهای سنتی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری را برجسته کرده و مفهوم «شهر هوشمند» را به‌عنوان راهبردی نوین برای دستیابی به توسعه پایدار مطرح ساخته است. با این حال، پژوهش‌ها نشان می‌دهند که اتکای صرف به فناوری‌های نوین مانند اینترنت اشیا و هوش مصنوعی برای ارتقای تاب‌آوری شهری کافی نیست و فقدان تلفیق نظری و روشمند میان سه رویکرد کلیدی تاب‌آوری، انسان‌محوری و توسعه هوشمند، اصلی‌ترین مانع محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تدوین چارچوب مفهومی طراحی شهری تاب‌آور، انسان‌محور و هوشمند برای شهر رشت در افق 1410 است. این مطالعه از نوع کاربردی-توسعه‌ای و روش آن توصیفی-تحلیلی می‌باشد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه با 30 نفر از کارشناسان و پیمایش پرسش‌نامه‌ای با 384 شهروند فعال رشتی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار spss و روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که سطح تاب‌آوری و انسان‌محوری در شهر رشت در حد متوسط و توسعه هوشمند در سطح پایین قرار دارد. نقاط قوت شامل سرمایه اجتماعی بالا و هویت فرهنگی شهر بوده و مهم‌ترین چالش‌ها، ضعف زیرساخت‌های فناوری، فرسودگی کالبدی و کمبود فضاهای پیاده‌محور هستند. نتایج تاکید دارند که تاب‌آوری بدون انسان‌محوری، هوشمندی بدون پایداری اجتماعی و فناوری بدون مدیریت مشارکتی، نمی‌تواند توسعه شهری را تضمین کند. در نتیجه، پژوهش چارچوبی تلفیقی ارائه می‌دهد که در آن سه محور تاب‌آوری، انسان‌محوری و توسعه هوشمند به‌صورت هم‌افزا عمل کرده و زمینه‌ساز شهری پایدار، زیست‌پذیر و فناورانه خواهد بود.