نقش مولفه‌های حکمرانی شهری و مشارکت اجتماعی در نهادینه‌سازی فرهنگ تاب‌آوری یک بررسی از منظر جغرافیای سیاسی شهر

هدف این مقاله مروری انتقادی، فراتر رفتن از تحلیل‌های صرفاً کالبدی در حوزه تاب‌آوری شهری و بررسی نقش متقابل مولفه‌های حکمرانی شهری و مشارکت اجتماعی در نهادینه‌سازی فرهنگ تاب‌آوری است. مقاله با اتخاذ منظر جغرافیای سیاسی شهر، ساختارهای قدرت، نابرابری‌های فضایی و توزیع منابع را به عنوان عوامل تعیین‌کننده در این فرآیند تحلیل می‌کند. روش تحقیق بر پایه مرور نظام‌مند و تحلیلی ادبیات در حوزه‌های برنامه‌ریزی شهری، حکمرانی، تاب‌آوری بنا شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری در ذات یک پدیده اجتماعی-سیاسی است و نه صرفاً فنی؛ از این رو، حکمرانی شفاف و پاسخگو با ایجاد اعتماد عمومی، بستر لازم برای مشارکت موثر در مدیریت بحران را فراهم می‌آورد. در مقابل، نابرابری‌های سیاسی-فضایی و تمرکز قدرت، ظرفیت‌های مشارکت در جوامع محلی را تضعیف کرده و مانع شکل‌گیری یک فرهنگ فراگیر و پایدار می‌شود. نتایج نشان میدهد نهادینه‌سازی موفق فرهنگ تاب‌آوری نیازمند گذار از رویکردهای متمرکز به یک الگوی حکمرانی مشارکتی است که سرمایه اجتماعی را به عنوان زیرساختی حیاتی برای آمادگی و بازیابی شهری تلقی کند. لذا، سیاست‌گذاران شهری باید با درک عمیق از پویایی‌های قدرت، برنامه‌ریزی تاب‌آوری را با هدف کاهش آسیب‌پذیری‌های نهادی و تقویت عاملیت جوامع محلی ادغام نمایند.